و بعد طهران بود . شاه از امضاى اين نظامنامه كه تا آن وقت نمىدانست چه شده و چه خيال در سر مردم است به شدت اكراه داشت و هيچ مايل نبود تمام استقلال و استبداد خود را به امضاى اين نظامنامه تسليم و تحويل ملت نمايد . همهمه و آشوبى در طهران و تبريز روى داد . در صورتى كه صد يك آن مردم آگاه نبودند مقصود چيست و اطلاع نداشتند منظور كدام است . فاتحهء ايران شاه حاليه كه ميل داشت جذب قلوبى از آذربايجانيها و مردم طهران كند كه مىگفتند محال است بگذاريم به تخت سلطنت جلوس كنى اين نظامنامه را به هر شكلى بود به صحهء مبارك رسانيد . در صورتى كه شنيدم شاه قلم را به دست داشت و مىگفت صحه مىگذارم اما فاتحهء ايران را بايد بگوئى . تاج‌گذارى محمد على شاه پس از صحه چراغانى در شهر كردند و مجلس قوتى گرفت تا شاه مرحوم شد و اين شاه جلوس كرد . چه تاج‌گذارى ممتاز مفصل باشكوهى در اطاق موزه منعقد گرديد كه ابدا تاج‌گذارى مظفر الدين شاه آنطور نبود ( 4 ذيحجهء 1324 - 19 ژانويه 1907 ) . تاجگذارى سه ساعت به غروب مانده واقع شد با حضور تمام حج اسلام و سفراى كبار و شاهزادگان ، وزراء ، امراء و غيره در اطاق موزه در روى تخت طاووس با تاج كيان كه بواسطهء مشاجرهء علما مشير الدوله به سر شاه گذاشت . « 1 » روزنامه و انجمن قلم و روزنامه آزاد شد و چندين نمره روزنامه شايع گرديد . انجمن داير شد . چنانچه عدد روزنامه در طهران الان قريب چهل و در تمام ايران به صد جريدهء يوميه [ و ] هفتگى رسيده و [ تعداد ] انجمن در طهران از هفتاد گذشته . فوت مشير الدوله ، قتل اتابك مشير الدوله دوم ماه صفر 1325 استعفا كرد . بيچاره در شهر رجب امسال در ييلاق رستم آباد به مرض قولنج وفات كرد و در امامزاده صالح تجريش امانت گذاشتند . مشير الدولهء مرحوم بالصراحه دستخط مشروطه و به عبارت فرانسه « كنستوتيشن » « 2 » را

--> ( 1 ) - شرح تاجگذارى از همين نويسنده در مجلهء آينده ، مهر الى اسفند 1371 سال 18 به چاپ رسيده است ( مسعود سالور ) . ( 2 ) - به تلفظ انگليسى ضبط كرده است . Constitution .