قهرمان ميرزا عين السلطنه
1067
روزنامه خاطرات عين السلطنه ( فارسى )
مغشوش ، قبض و برات است كه به دست مردم [ است ] . امين الملك مىگفت از سال گذشته دويست و شصت هزار تومان فهرست خزانه به دست مردم است . امسال هيچ داده نشده . اگر من دو كرور مكنت و پول دارم دخلى به دولت ندارد . فهرستها تمام قرض دولت است . آنقدر پول ندارند كه به اين جزئى قشون ساخلوى طهران مواجب و جيره بدهند . در اين اول دولت اين وضع باشد خداوند از آينده محافظت كند . اين چهار فوج طهران هشت ماه مواجب از هذه السنه و چهار ماه مواجب سنهء ماضيه با پنج ماه جيره طلبكار هستند . خداى نكرده آشوبى بشود اين قشون اطاعت خواهد كرد ؟ هيچ اول دولتى اين قسم نبوده ، به كلى بىاعتنا [ اند ] و ابدا در فكر نمىباشند . تمام حكام يا ماليات گرفته يا نگرفته مىگويند اين انقلابات باعث كسر ماليات شده كسى ماليات نمىدهد . دولت هم همراهى ندارد . مواجبها به جاى خود مانده . خزانه كه مفتضح بود حالا كه جاى خود دارد . تمام تفاوت عمل را هم به عمرو [ و ] زيد مواجب دادند . آن مداخلها كه شاه شهيد داشت از ميانه رفته . يعنى شاه مىگويد من پيشكش قبول نمىكنم . اما ديگران مىبرند و سر او بىكلاه است . شاه شهيد سالى دو كرور از مرحومين و حكام و فروش مناصب و لقب مداخل مىكرد . حالا شاه بخشيده اما شيخعلى خان نبخشيده ! خودش پيشكش قبول نمىكند اما ديگران با كمال ميل و رغبت متصل دريافت مىفرمايند . آنقدر هم زرنگ نيست فهميده و مانع شود . مثلا حاكم شيراز به شاه تقديمى نداد اما صد هزار تومان متجاوز گرفتند ، همينطور از ساير كارها . تمام آنچه به شاه شهيد عايد مىشد از قرار صورت و ثبت عليحده نزد خود آنهاست و بهموقع وصول مىكنند ، منتهى به كيسهء غير مىرود و اين است كه امين الملك مىگويد اگر دو كرور پول دارم دخلى به دولت ندارد . پهن قاطرخانه پول مىشد شاه شهيد از حكام و طالبان مناصب و مرحومين پول مىگرفت ، در عوض به مردم از بابت مواجب و انعام مىداد . خرج و دخل دولت را با آن مواظبت و كوشش كه از دينارى نمىگذشت هرسال مبلغى كسر داشت . حالا آن خرجهاى حرمخانهء عزيز السلطان ، نايب السلطنه ، ظل السلطان و غيره و غيره به دخل علاوه شد و تمام را يكمرتبه به مردم دادند . آن مواظبت و آن راه مداخل هم نيست . شاه شهيد از پهن قاطرخانه و تراش درخت خيابانها نمىگذشت .