درست پنج ساعت و چهل دقيقه راه آمده بوديم . در بيشهء خوبى پياده شدم . سيب تابستانى خوبى داشت . اما يك قسم آلوچه داشت كه به قدر هستهء آلوبالو بود . پيرمردى مستحفظ بود . مىگفت هفتاد زيادتر دارم . از امنيت راه جويا شدم جواب داد خدا « ارس » را حفظ كند . از روزى كه اين‌جا نزديك شده‌اند از شرّ تركمان و دزد راحت شديم . اشاره به دربند مىكرد . متصل از اينجا تركمان آمده از ما مىبرد . كربلائى على را به‌زحمت راضى كردم تا ده برود بلكه پنير يا ماست پيدا كند . خيار ، تخم‌مرغ ، نان داشتيم . كربلائى على هم آمد . از دور صدا مىكرد . ماست تازه نبود . ماست خيكى آورده به سليقهء خودش تازه بهتر است . اتفاقا ماست بسيار خوبى بود . كاملا خورديم . يك ساعت و نيم هم خواب كردم . چهار و نيم به غروب مانده سوار شديم . راه مصفا [ بود ] . رودخانه و دره‌هاى باصفا داشت . همه‌جا پيچ‌پيچ با درختهاى بيد و چمن قشنگ بود . مارشك از مارشك گذشته ده بزرگ باصفائى بود . قلعه‌اى روى تپهء مصنوعى يا طبيعى داشت . گفت خانهء حاكم است كه در قديم داير بوده . خركه - تركمان يك ساعت و نيم به غروب مانده وارد منزل كه خركد يا خركه باشد شديم . راست ما را به خانهء كربلائى ميرزا كه از شهر مشهد آدرس آن را داشتم بردند . راه امروز هفت فرسنگ و هشت ساعت و چهل دقيقه آمديم ، اول بالاخانه منزل دادند . براى كارى پائين آمدم ديدم باغچهء كوچكى و سه اطاق با يك ايوان تازه‌ساز خوبى اينجا است . فرستادم احمال و اثقال كه تمام آن فقط به دوش تقى حمل شد آوردند . هواى اينجا ييلاق و سرد است . تا بعد از شام ، حكايت ديشب بشود يا نه . امروز كبك و كبوتر زياد ديده شد . اما من تفنگ همراه ندارم . حتى تپانچه‌ها را هم مشهد گذاشتم . از اسلحه و حربه يك چاقو بيش ندارم . روسها خيلى در بردن اسلحه خصوصا در اين سمت كه تركمان است ممانعت دارند . بسيار خوب كارى است . اين تركمان همان است كه احدى از دست غارت و چپاول آن آسوده نبود . حالا به يك كارد محتاج است و ندارد . كاسب و زارع و صنعت‌پيشه شده‌اند . اگر رعيت روس اسلحه داشت در اين دو سال اغتشاش و بلوا كه الان هم ساكت نشده چه به سرش مىآمد . در تمام اين اغتشاش غلبهء دولت بواسطهء همان اسلحه است . آنها با چوب و چماق و سنگ و كلوخ جنگ مىكنند برعكس تمام روى زمين . اين قاعده در ايران معمول نيست بلكه دولت خودش تفنگ آورده و فروخت . در هر ده كوره