قهرمان ميرزا عين السلطنه
1660
روزنامه خاطرات عين السلطنه ( فارسى )
الامر از ضيق مكان شاهزاده بيرون رفت . تازهگل محرمانه داخل رختخواب ايشان شده در كمال امنيت خوابيد و اين مسئلهء اخير صبح معلوم شد . خيرآباد چهارشنبه 27 - صبح زود برخاستم چايى خورده سيد حاضر شد . قلعهء خيرآباد خراب است . فعلا نه خانوار رعيت دارد و پانزده خروار تخم كاشته شده . دو قنات داير دارد كه يك سنگآب ندارند . باغ قديم و باغى جديد دارد . قهوهخانهاى هم دارد . اين خيرآباد مشهور به آصفيه ملك اللهيار خان آصف الدوله مرحوم بوده . پس از فتنهء سالار و فرار آصف الدوله به حكم دولت خراب كردند و خالصهء ديوان شد . بعد از ويرانى ميرزا عبد الوهاب خان آصف الدوله در وقتى كه فرمانفرماى خراسان بود از دولت خريدارى كرد . اين آبادى مختصر هم از اوست . گفتند ده رشته قنات دارد و هرقدر بخواهند زمين . آثار و علامت باغ و عمارت و قلعه بسيار بسيار دارد . از دهات بزرگ شاهرود است . افسوس كه خرابه افتاده . فرمايشات و دستور العملهاى سيدنا يك ساعت و بيست دقيقه به دسته مانده كشيد كه بهراه افتاديم . محمد تا اينجا آمد مرخص شده رفت . يك اشرفى « اقر » راه گرفت . تا فراشنبد دو ساعت و بيست دقيقه كشيد . طويله و دو سه اطاق براى سورچى و مهتر سيد آقا خان ساخته آب ندارد . با « بشكه » « 1 » ( آبانبار متحرك ) آب شيرين مىآورند . آبادى اينجا از شاه عباس است . اما تمام آن قلعه ، آبانبار و غيره ويرانه شده . خدا رحمت كند همچو پادشاه خيرى را كه در اين راه هرجا لازم بود ، آبادى برپا كرده ، كاروانسرا ساخته ، آبانبار درست كرده . در اين دوره از عهدهء تعميرات آن بر نيامده تا چه رسد كه علاوه نمايند . ميامى يك ساعت معطلى تبديل اسب كشيد . سورچى زن بامزهاى داشت . صحبت با شاهزاده زياد كرد . چهار ساعت كشيد تا وارد ميامى شديم . قريهء بزرگ آبادى است . كاروانسراى شاه عباسى خيلى عالى دارد . درختهاى چنار قوى از ده ملا به اين سمت همهجا دارد . ما را به حياطى بردند خيلى گرم و خفه بود . منزل نكرده در مسجد خوبى كه ايوانش سايهء خنكى از درخت چنار داشت منزل كرديم . نهر آب خوبى از جلوى مسجد مىگذشت . مگس زياد در مسجد بود . گويا بر خلاف عادت جمعيتى ديدند خيلى غريب
--> ( 1 ) - در اصل - دشكه .