قهرمان ميرزا عين السلطنه
1634
روزنامه خاطرات عين السلطنه ( فارسى )
فرنگستان خيلى منافات دارد مگر براى معالجهء همين مرض برود كه خيلى لازم است . طالقان بسيار كم ماليات است جنس هيچ ندارد . سرباز سوار توپچى هيچ نمىدهد از هر جهت آسوده مىباشند . يك ساعت از دسته رفته سوار شديم . راه خوب بود . از شاهرود و طالقان گذشتيم . بسيار مصفا بود . از ده فشندك رد شديم . ده معتبرآباد مصفائى است . همهجا از وسط دره رفتيم . يك ساعت به ظهر مانده كنار آب توى دره جاى خشك بىدرخت ناهار افتاديم . دو ساعت توقف كرديم . بعد سوار شده راه سربالا بود تا از گدوك گذشتيم . بعد همهجاى بغله آمديم . اغلب سخت بود . هوا گرم شد . نيم ساعت هم سرازير آمديم تا به فشند رسيديم . درست سه ساعت طول كشيد . اسد الله بيك نايب فشند دو حياط خالى كرده و حاضر بود . خسته و مانده پياده شديم . بچهها يك ساعت بعد از ما رسيدند با حالت خراب . خيلى سخت به آنها گذشته بود . حورى لطيفتر از آن دوى ديگر است ، صورتش مجروح شده بود و حال آنكه چتر و آفتابگردان هردو را دارند . فشند فشند جزو بلوك ساويجبلاغ طهران است . اما اغلب تيول بوده حالا خارج و جزو بلوك است . بسيار ده معتبرى است . در حقيقت قصبهاى است . چهار صد و هفتاد تومان نقد ، صد و سى خروار جنس بده است . چهار صد پانصد خانوار است . باغات بىاندازه دارد . چند دفعه اينجا منزل كردهام . جاى خوبى است . زنهاى قشنگ بسيار دارد . ديشب هدايت خان جلودار را طهران فرستاديم كه كالسكه و درشكهها را كلاك روانه نمايند حاضر باشد . اقلا يك منزل را آسوده برويم . كارخانهء آدمسازى نزديك طهران هرچه مىشوم غصهء من زيادتر مىشود . وضع ما مغشوش ، تكليف غيرمعلوم . با گلين خانم نمىدانم چه كنم . من با اين قليل مواجب چطور دو خانه را نگاهدارى كنم . وانگهى اين بچهها تربيت لازم دارند . از عهدهء مادر آنها خارج است . خداوند مرحومهء خانم را رحمت كند . چه راحت و آسوده بودم . خانهء او و دستگاه او كارخانهء آدمسازى و تربيت بود ، با آن توجهى كه به اين بچهها مىكرد و انسى كه داشت . مدتى است به ما سخت مىگذرد . حالا بدتر خواهد شد مگر فضل و كرم بارى تعالى كمك فرمايد . تا بود راحت بوديم و خبر از هيچ نداشتيم . من به اين زن و بچهها هيچ خرج نمىكردم و ابدا خبرى نداشتم .