قهرمان ميرزا عين السلطنه
1614
روزنامه خاطرات عين السلطنه ( فارسى )
روى ايوان منزل حميد السلطان قرار داديم . يك اطاق ديگر و يك صندوقخانهء كوچك بچهها را منزل داديم . خود نواب عاليه هم پائينتر از اين عمارت عمارتى عالىتر و مزينتر دارند . ساير خانههاى رعيتى عملهجات زنانه و مردانه مسكن گرفتهاند . الحمد لله از اين راههاى سخت صعب جانى بهسلامت تا اينجا رسانيديم . زوارك سهشنبه 26 ربيع الاول - اول درجهء سرطان . حمام رفتم تميز بود . سال گذشته اين حمام را در زوارك بنا نهادهاند . بعد از حمام ، قلعه حضور مبارك رفتم . قلعه جاى مرتفع مصفائى بناشده . اطاقهاى خوب دارد . مبلغى مخارج شده ، رعيت هم عمله را كمك كردند . بعضى اطاقها سفيد نشده . حياط هم سفيد نشده . تصرفات مختصرى هم لازم دارد . آنوقت به سلامتى بسيار عالى و قشنگ خواهد شد . سفر چهارم الموت اين سفر چهارم من است به الموت . مدت بيست و پنج سال است الموت تيول حضرت والاست . در سنهء 1313 املاك خالصهء آن از اعليحضرت ناصر الدين شاه ابتياع شد . الموت شصت و هفت پارچه آبادى است . طول آن هفت فرسنگ ، عرضش سه فرسنگ است [ و ] تمام كوهستان سخت و صعب . شهرت الموت بواسطهء حسن صباح و خلفاى آنكه يكصد و هفتاد و هفت سال سلطنت كردند ، بسيار است . لفظ « الموت » تاريخ صعود حسن است به قلعهء الموت و خرابهء اين قلعه بالاى قريهء گازرخان واقع است . دو سه دفعه به تماشاى آن رفتهام . حقيقة از آن سختتر مكانى براى قلعه ممكن نيست . ماليات الموت - ارباب رعيتى ماليات نقدى الموت يكهزار و هفتصد و كسرى است . دويست خروار هم جنس دارد . چهل و سه سرباز ، هشت نفر سوار هم ايل رشوند ساكن الموت مىدهند . از اين مبلغ معادل يكهزار و سيصد تومان ماليات خالصه ، مابقى ماليات اربابى است . سى و نه قريهء معتبر آن خالصه و اينك ملكى حضرت و الا است . ليكن از بىمبالاتى هنوز نظم و نسقى داده نشده . به اصطلاح « ارباب رعيتى » نشده . به همان نقد و جنس ديوانى آن قناعت شده و حال آنكه مىتوان بجزئى توجه مثل ساير املاك تصرف نمود و سالى پانزده هزار تومان منافع برداشت .