حج اكبر و موقع تحويل حمل است [ و ] ازدحام حجاج از همه‌سال بيشتر . گويا در اين قرن گذشته احدى آنقدر جمعيت به‌خاطر نداشته باشد . هوا هم كه خوش است . روىهم‌رفته سفر خوبى رفتند . از فخر الملك و جواب كاغذها خبرى نرسيده تلگراف كرده بود فخر الممالك را روانه مىكنم . در صورتىكه وقت كار گذشته حالا در ئيل خبرى نيست و وجود او غيرلازم [ است ] . يك كره از كره‌هاى طارم مرد . يك دانه هم براى رئيس تلگرافخانه روانه كردم . كره نبى خان چركرى كه ناخوش شده در تهم مانده بود ، آوردند . خوب شده است . شب سلخ رمضان است . باران تند مىآيد همه‌چيز برگشت كرده و مايهء تعجب شده است . اين فصل در خمسه باران بيايد و هوا در كمال خوشى باشد حقيقتا تعجب دارد . عمارات زنجان فخر الممالك پسر فخر الملك چهار روز است وارد شده . دو شب اين‌جا بود . بعد خانهء شريف العلما را كه چسب باغ است خالى كرده آنجا را منزل داديم . اين عمارتهاى خمسه از عبد الله ميرزاى دارا ابن فتحعلى شاه مغفور است . اما تعمير كلى [ را ] احتشام السلطنه محمود خان پسر علاء الدوله مرحوم كرده . عمارت جديدى هم موسوم به ناصرى بنا كرده اما خيلى بزرگ [ است ] و ابدا مسكن نمىشود كرد . در باغ كلاه‌فرنگى بدى ندارد ، دو اندرون كوچك با اطاقهاى خوب دارد . حكام هريك تعمير و تصرفى كرده‌اند . منزل بيرون و اندرون من هردو از بناهاى نظام السلطنهء حاليه است . اندرونش كه خيلى اطاقهاى خوب دارد . اگر خدا خواست و سال نو مانديم درهاى آنها را تجديد كنم بسيار قابل و لايق مىشود . روىهم‌رفته عمارت حكومتى اين‌جا خوب و باشكوه است . ميدان خوبى هم جلوى درب عمارت هست . دورش را دكان ساخته‌اند اما مسكون نيست . محمد خان و قاسم خان را جهانشاه [ خان ] طفره مىزند و نمىخواهد دستگير شوند . اين دو نفر خودشان جزو بستگان او محسوبند و كسان ديگر هم محض خاطر او اقدام ندارند . عجالة به همان حالت اول باقى است . اغتشاش طارم طارم اغتشاش به‌هم زده و بيشتر اسباب اغتشاش تلگرافاتى است كه برهان السلطنه روانه مىكند . نصير السلطان ، پسر وزير داخله دبير الملك را تقديمى داده و هرچه بگويد تلگراف مىكنند . تمام سروكار حكام و ارسال و مرسولشان به‌دست اين پسرهء هيجده ساله است و دو نفر نويسنده كه زيردست او هستند هرچه بخواهد مىنويسند . تمام