روس سفارش داده است . مطلب پوشيده كه مكرر از آن نوشتيم حكايت چين و قتل خاقان و جلوس والدهء او بود . در روزنامهء « موند ايلوستره » « 1 » و « لندن‌نيوز » « 2 » بعد از اين مدت تحقيقاتى كرده بود كه مختصر آن را مىنويسم . اولا خاقان نه مرده و نه كشته شده . زنده و در كمال صحت مزاج است . ثانى اين زن مادر امپراطور يا زن پدر او نيست . اين زن شصت و چهار سال دارد و زن عقدى يا نجبيهء تيسن فونگ امپراطور بوده ، بعد از فوت او كه پسر كوچكش تانگ‌شى جلوس مىكند كه آن پسر از زن ديگر بوده . اين زن نجبيه نايب السلطنه شده و خيلى كارهاى بزرگ كرده . يكى از آن همان جنگ با فرانسه و انگليس بود . بعد از چهار پنج سال آن امپراطور جوان تانگ‌شى فوت مىشود و اين امپراطور حاليه كوونگ‌لو كه پسرعموى تانك‌شى بوده پادشاه مىشود . امپراطريس مذكور باز نايب السلطنه مىشود و پادشاه حاليه را عمه يا خاله مىباشد . در روزنامه « تانت » « 3 » نوشته و لغت « تانت » مشتبه است معلوم نيست عمه يا خاله است . اطلاق به هردو مىشود . امپراطور حاليه كوونگ‌لو كه مكلف شد از امورات كناره كرده در اين ايام مجددا خودش را داخل نموده . امپراطور در آن ايام هم باز اندرون و زنها و كارهاى ديگرش به اذن و اجازهء او بوده . منتهى حالا اقتدار و تسلط خود را واضح‌تر نموده است و پادشاه را كمى بىدخل نموده . در روزنامهء « موندا يلوستره » نوشته بود هيچ‌چيز جلوى اين امپراطريس بند نمىشود و از عهدهء او برنمىآيد . ياد نظاميه پنجشنبه 15 شعبان - از صبح در ركاب حضرت و الا نظاميه دعوت داشتيم . آقاى عماد السلطنه و افخم الدوله هم بودند . حقيقت باغ و آب و عمارت نظاميه را كمتر كسى دارد . عمارت اندرون و طالار صف سلام و آن درياچهء جلوى عمارت و آن فواره عالم مطبوعى دارد . نظام الملك بىاندازه معقول و خوش‌برخورد است . خيلى خوش گذشت . هنوز شاه احضارش نفرموده‌اند . در اين مدت پايش را از خانه بيرون نگذاشته . منتهاى سيرش تا بيرونى است . شب را از آنجا خانهء عزيز الدوله رفتيم ساعت پنج به منزل [ آمديم . ] عزيز الدوله گندم دهات خرقانش را به رسم همه‌ساله طهران آورده خروارى يك خروار كرايه داده و در اين‌جا پاك كرده ده تومان بردند . در خرقان الان خروارى هيجده و بيست تومان خوب مىخرند . مبلغى ضرر كشيده و آه و ناله داشت .

--> ( 1 ) - Monde Illustre . ( 2 ) - London News . ( 3 ) - tante