بخشش خالصه‌ها از طرف ديگر هم سه خالصهء معتبر نرجه ، نهاوند ، سياه‌دهن « 1 » كه هريك شهر و قصبه‌اى است به آصف السلطنه ، سيد بحرينى ، موثق الملك آبدارباشى مرحمت شده . گذشته از مداخل هوائى سر و دست شكسته سالى شش هفت هزار تومان علاوه نقد و جنس ديوان مداخل داشت و اجاره مىرفت ضرر وارد آمده . قراسوران مبلغى داشت آصف السلطنه گرفته . همين‌طور ايلات و سوار . الان هيچ ندارد . آن كسر و نكث هم در ميانه مىباشد . فقط باغ و عمارت خوبى دارد و متصل آمدوشد فرنگى و ايرانى . پنجشنبه 23 جمادى الاول - انشاء الله فردا يا پس‌فردا حضرت مستطاب و الا طهران تشريف خواهند برد . اين فاضل كتابچه و اين كسورات به كاغذنويسى درست نمىشود . چيزى از قزوين باقى نگذاشتند . ازبس تركها از اين راه عبور كرده‌اند از كم‌وكيف اين بلد درست مستحضر [ ند ] ، هرچه بود بردند . پول سياه پول سياه را پس از انعقاد مجالس زياد به‌عهدهء ده نفر از تجار معتبر واگذار كردند كه ضرابخانه هم به دست خود آنها باشد و در سى عدد يك هزار دينار سفيد رواج گرفته شود . تجار هم قبول كرده‌اند . آقا عبد الباقى ارباب و حاجى محمد حسن كمپانى و حاجى سيد اسمعيل و هشت نفر ديگرند . ضرابخانه با آنها است . نفع آن را به پاى ضرر اين كار قبول كرده‌اند . و الان در طهران رواج گرفته طورى كه صراف بيست و هشت و بيست و نه دانه يك قران را مىدهد . صرافها حالا از سمت ديگر براى خود راه مداخل پيدا كرده‌اند . قرار هم شده است براى هر شهرى وكيلى تعيين كنند كه پول سياه بخرد و سفيد بدهد . اين پول سياه را هم باطله كرده مىفروشند . خيال دارند پول سياه تازه‌اى ضرب بزنند . « 2 » قرض از بلژيك - حرف علماء اين روزها باز از خزانه پول زردى بيرون آورده گفتند تومانى يك قران بعضى دو هزار

--> ( 1 ) - اين سه ده تقريبا متصل بهم است در سر راه قزوين به همدان . سياه‌دهن امروز تاكستان ناميده مىشود . نام مالكين هم به‌ترتيب اسامى دهات نوشته شده است ( مسعود سالور ) ( 2 ) - اين قراردادها همان چند روز اول بود . چنانچه الان در هر قريه و شهرى پول سياه با سفيد يك قسم داد و ستد مىشود ، از هفتاد و شصت تا چهل و سى . 1318 ( يادداشت مؤلف كه سه سال بعد در حاشيه نگارش يافته است . )