قهرمان ميرزا عين السلطنه
1177
روزنامه خاطرات عين السلطنه ( فارسى )
داد . نظام العلمائيها را بيرون كردند اموالشان را بردند ، خانههايشان [ را ] غارت كردند كه تا تشريففرمائى شاه و فوت شاه شهيد احدى از آن طايفه جرأت آمدن شهر را نكرد . الان هم ولايتى كه منظم است و اغتشاش ندارد همان آذربايجان است كه بواسطهء نظم و نسق امير نظام صورت گرفته . مقامات امير نظام در روزنامهء شرافت ماه گذشته تصوير امير نظام را كشيده سه ورق شرح احوالش را نوشته بودند . هفتاد و يك سال دارد . اول پيرمرد اين زمان است و اول نوكر دولت . يك سفر هفت سال در شهر پاريس بوده . چهار سفر ديگر فرنگستان رفته . سه مرتبه در محاصرهء هرات بوده . از روز اول داخل نوكرى و در كار بوده تا الان . عز الدوله و سفر قزوين عصر شمران رفتم هرچه كردم اميرزاده هم بيايد تلخى كرده نيامد . راه خلوت بود . جز سفارتخانهها كسى بالا نمانده . حضرت عليه هم اين چند روزه تشريف خواهند آورد . همگى الحمد لله سلامت بودند . آقاى عماد السلطنه هم تشريف داشتند . گويا حضرت و الا هم اين چند روزه براى وصول مواجبها و كسورات قزوين و زيارت شاه تشريف بياورند . حور العين با دماغ چاق بازى مىكرد . خيلى به من انس گرفته . يك سال و چند روز بالا دارد . شب باران آمد . شب شنبه را هم بودم صبح شنبه با سليمان ميرزا شهر آمدم . قفل بودن خزانه اعليحضرت شهريارى عشرتآباد تشريف دارند . خزانه به كسى پول نمىدهد . يعنى مشير السلطنه هيچ خزانه نيامد . قبح اين از همه بدتر است كه دو ماه است در خزانه قفل [ است ] و احدى دو ساعت آنجا ننشسته . حالا پول ندارند و نمىدهند جهنم . همه مردم از اين وضع حيرت دارند . براى خرج يوميه گويا معطل باشند و حال آنكه هشت كرور علاوه ماليات به دستشان آمده . تفاوت ميان دو پادشاه ناصر الدين شاه با دست خالى آنطور كارها را راه مىانداخت و اينها با آنهمه پول كه اول دولت بود و اينهمه پول كه از خزانه درآوردند و از مردم گرفتند مواجب شش ماهه