قهرمان ميرزا عين السلطنه
1073
روزنامه خاطرات عين السلطنه ( فارسى )
حالا استقلال امير توپخانه دو مقابل آنوقت [ است و ] اصطبل و انبار جزو ادارهء ايشان شده . بههرجهت شاه امر فرمودند مشق كنند . توپ پائين كرده مشغول شدند . توپچى تازه مشق ابدا بلد نيست . به اشارهء سر و دست و پاى صاحبمنصب كارى كردند . توپ ششم باطرى سيم بود كه قرب شاه بود . هرچه فرمانده گفت نمرهء شش ملتفت نشده سه دفعه تكرار كرد . همانطور ايستاده بود شاه جلو تشريف برده سه مرتبه شاه فرمود باز ملتفت نشد . آخر شاه نمرهء سه [ را ] كه فرمانده يك توپ است صدا زده گوشش را به دست مبارك گرفته فشار سختى دادند . بههرجهت جز قزاق و بيست نفر گارد نصرت كه شاه شهيد براى عزيز السلطان گرفته بود و ميل داشت زياد بكند و عمرش وفا نكرد ديگر هيچكدام مشق خوبى نكردند . خيلى بدتر و مغشوشتر از ايام نايب السلطنه بود . دفيله را هم بسيار بد كردند . شاه جائى ايستاده بود كه مىبايست بازو راست بيش كرده بگذرند . در اين نقطه خوب و بد مشق معلوم مىشد . تماما خراب و ضايع رد شدند . شاه تعريفى نفرموده بلكه به جنرال واگنر خان تغير فرمودند . اعليحضرت سردارى مشكى مغزىدار پوشيده ، كلاه نظامى شير و خورشيد طلا ، يك قدارهء نظامى هم بسته بودند . قداره جواهرى نداشت ، مثل قدارههاى ما بود . ظهر تشريف بردند . ديگر چادرى هم نزده بودند . تقديمى هم [ در ] ميانه نبود . اما مداخل سركردگان و صاحبمنصبان به جاى خود است . از جيب سرباز و دولت بيرون آمده لكن به كيسهء غير است . خيلى ساده و خوب شاه تشريف آوردند و حقيقت ميل به رسيدگى و تحقيق داشتند . دستور العمل مشق را هم خودشان مىدادند . اين بود كه خطاها معلوم شد و الّا اگر از روى ترتيب و قاعدهء هرروز بود مورد تحسين مىشد . دندانسازى حضرت و الا پانزده روز بود گرفتار دندان بودند . يازده عدد دندان لق ضايع خود را كشيده چند عدد هم كه از سابق كشيده بودند تمام را يكمرتبه درست كنند خيلى زحمت داد . دوازده مرتبه كلبتين انداخت و تا روز ديگر خون مىآمد . قالب گرفتن و كارهاى ديگر آن هم خيلى صدمه زد . بدتر از همه نخوردن غذا . فقط اين مدت آبگوشت و تخممرغ ميل فرمودند . هبنت خان مسنن السلطنه دندانساز قابلى است . او مباشر اين كار بود . اين مدت تمام را اندرون تشريف داشتند . شاه دو مرتبه احوالپرسى فرستادند .