ارامنه فرستاده دستهاى آنها را بوسيدند و از طرفين گذشتند . بعد قدغن شد شب و روز چهارصد نفر سرباز در گردش باشد ، قمه‌بند و طپانچه‌بند و الواط را بگيرند . شب هم هركس مست بيرون بيايد بگيرند . اين حكم زيادتر شلوغ كرده . چه هركس چاقو هم در جيب دارد محض جلب منفعت بيرون مىآورند . هركس تفنگ داشته باشد خواهند گرفت . چندين نفر تفنگ محض مرمت به دكان چخماق‌ساز مىبردند سربازها گرفته ، اغلبى از رعايا كه از دهات مىآمدند و تفنگ داشته‌اند گرفته و پس نداده‌اند . بهر جهت مىخواهند نظم بدهند بدتر اسباب بىنظمى و ظلم فراهم مىآيد . از آن اغتشاشات الواط مردم بيشتر راضى بودند تا اين نظم و گرديدن سرباز . گمرك آذربايجان و مظفر الملك توتونفروش جمعه 23 رجب - ديشب را منزل فخر الملك دعوت داشتيم . معتضد السلطنه ، عماد السلطنه ، تولوى خان بودند . حضرت و الا تشريف نياوردند . نواب عليه بودند . بنا بود دستهء گوهر رقاص باشد ، تماما خانهء صدراعظم بودند . هركجا فرستاديم مطربى پيدا نشد . معز الملك دائى صدراعظم براى پسرش خواهر صدراعظم را عروس مىكند . اين معز الملك يكى از متمولين ايران است . گمرك آذربايجان سى سال است با اوست . از قرار معلوم سالى يك كرور منفعت دارد . اين را از روى تحقيق معين كرده‌اند . چه گمرك ايران روزى كه ششصد و هفتاد هزار تومان بود فقط گمرك عهدهء آذربايجان دويست و ده هزار تومان است و حال آن‌كه عمدهء گمرك ايران همان آذربايجان است و سالى يك كرور و نيم عمل مىكند . بواسطهء همين قرابت ديگرى جرئت اضافه نكرده و هركس خواسته چيزى عنوان كند تودهنى خورده و جواب سخت شنيده . طهران در آن سالها بيست هزار تومان گمرك داشت حالا شصت هزار تومان مىدهند . همين‌طور تمام جاها اضافه شده مگر آنجا اين مداخل تماما در جيب تقى توتون‌فروش است كه همين معز الملك باشد . در تبريز دستگاه سلطنت دارد . حتى خود وليعهد دستگاه و مخارج او را ندارد . در طويله‌اش يكصد و پنجاه رأس اسب بسته است و الان ماهى دويست تومان خانه اجاره كرده . اقوام صدراعظم آنچه ايران منافع دارد تماما در جيب و بغل اقوام و بستگان صدراعظم است . هيچ كس بهتر از او قوم و خويش نگاه‌دارى نمىكند . حقيقت جاى هزار گونه تمجيد و تعريف است . يعنى اغلب صدور در ايام اين شاه همين‌طور بوده‌اند ، اين صدراعظم بيشتر . خوب بود كمى از اين حقوق و صلهء ارحام‌پرستى [ را ] شاه در اين مدت ياد مىگرفت . ما اقوام نزديك او هستيم حال ما اين است كه متصل نوشته مىشود واى به اقوام و خويشان دور كه به حال گدائى و تكدى هستند . به هرجهت شراب و عرقى براى معتضد السلطنه تهيه نشده بود . خمار و به حال بد بود . دو ساعت فحش داد . بعد فخر الملك را صدا كرده آنچه توانست مضمون و