قهرمان ميرزا عين السلطنه
771
روزنامه خاطرات عين السلطنه ( فارسى )
1313 بسم الله الرحمن الرحيم جمعه پنجم شهر محرم الحرام سنهء 1313 هجرى است ، مطابق 28 جون سنهء 1895 ميلادى . هشتم درجهء سرطان ، اردىبهشت ماه جلالى ، قوىئيل تركى . در آب گرم لاريجان مىباشم كه ابتدا به نوشتن اين روزنامه مىشود . روز سهشنبه 28 ذيحجه بواسطهء سوء مزاج خود و گلين خانم و تجويز حكيم از طهران بيرون آمديم . پس از اقامت سه شب در اسك ديروز اينجا آمدم . اين آبگرم در بلوك لاريجان مازندران واقع و از آبگرمهاى بسيار خوب دنيا محسوب مىشود . حمام از عهد شاه عباس لاريجان تقريبا چهل پارچه آبادى مىشود . ماليات آن جزئى [ است ] و خرج فوج اينجا مىشود . حاكم ميرزا محمد خان كه ابا و جدا حكومت داشته خيلى مستقل و بااقتدار است . رياست فوج هم با اوست . قريهء اسك پايتخت اين بلوك مىباشد . تفصيل آن گذشت . اين آبگرم خيلى ممتاز [ است ] و مىگويند جهت اغلب امراض جلدى نافع است ، خصوصا [ براى ] سودا و مفاصل . تقريبا پانصد قدم پائين قريهء گرمابسر دو سنگ آبگرم جارى مىشود . محوطه و دور آن را ديوارى از سنگچين درست كردهاند به ارتفاع يك ذرع . حمامى قديمى و حمامى جديد دارد . قديمى را مىگويند از عهد شاه عباس بنا شده . ديگرى را جناب امين الملك چهار سال است بنا كرده و به وضع حمام قديم است جزئى بزرگتر . پس از آنكه از سر حمام داخل حمام گرم شدى حوض مدورى در ميان صحن است . طرفين حوض به عرض نيمذرع باز [ است ] داخل چهار صفه در چهار طرف مىشود . در دو صفهء مغربى و شرقى مقابل هم دو خزانه ساخته شده به ارتفاع دو ذرع از زمين . طول خزينه چهار ذرع ، عرض سه ذرع است . هريك راهى از بيرون دارند كه آبگرم داخل مىشود و از كنار خزينه آبشار مانند بيرون ريخته داخل صحن حمام مىشود و به حوض وسط داخل شده بيرون مىرود . صد قدم پائين آب سردى كه از بالاى ده مىآيد داخل تمام اين آبگرم شده نيمگرم مىشود و به زراعت مىرود . طورى اين آب گرم است كه در پانزده دقيقه تخم مرغ عسلى مىشود و محال است بدون آنكه آب سرد داخل كنند بشود دست زد ، چه رسد به غوص كردن . تقريبا مثل آب جوش است .