كه از نفايس است . جواب اين مطلب را هم بايد نوشت . مىخواهد من‌بعد غلطها را تصحيح كند و به اسم خود شهرت بدهد و حال آنكه ملتفت نبود و اين زحمت را ما كشيديم . شنبه 27 ربيع الثانى - صبح را خانهء حضرت و الا رفتم . نواب عليه ده روز است خانهء عماد السلطنه مانده و مرخصى كربلا را مىخواهند . رفتن معتضد السلطنه و ديگران اسباب شده بنا بود اعليحضرت خانهء صدراعظم بروند معلوم شد روز دوشنبه مىروند . جنگ ژاپون و چين اخبارى كه تازه در روزنامهء « لندن‌نيوز » و « پال‌مال » نوشته بودند قشون ژاپن داخل كره شده و با بيست هزار قشون چين مقابل شده . شانزده هزار از آن قشون مقتول و اسير و گرفتار شده . چهار هزار نفر خسته و مجروح جان به‌در برده‌اند و سركردهء آنها در اردوى ژاپنيها محبوس است . طرف شمال كره را هم گرفته . شدت سرما هم مانع از آمدن قشون تازهء چين است . در دريا هم شكست سختى به كشتيهاى چينى داده‌اند . اغلب كشتى را سوزانده و غرق كرده‌اند . حالا مىخواهند قشون خود را به پكن پايتخت چين ببرند . « لىهونگ‌چون » سپهسالار چين دو سه روز است نيم‌تنهء زرد را نپوشيده و پر طاوس و دكلتهء مخصوص را نزده است . گويا بواسطهء اين شكست معزول شود . در روزنامه نوشته بود ژاپن از ما بحرپيمائى و آداب آن را آموخته بايد حالا درست ملاحظه كنيم مبادا از ما بهتر فهميده باشد و از استاد خود كاملتر شده باشند . به هرجهت قابليت خود را بواسطهء اين فتوح ژاپن نمود . لازمهء اين سلطان قابل زحمت‌كش همچو فتحى بود كه به داخله و خارجه بفهماند كه زحمات او مثمر بوده و بىجهت زحمت نكشيده است . حقيقت سزاوار صد هزار گونه تعريف و تمجيد است . هيچ وقت ژاپن گمان نمىكرد كه استعداد گفتگوئى كتبى و لفظى با دولت چين پيدا كند . حالا بايد اين‌طور شكست بدهد و قانع نشده به پايتخت آن دولت قشون بكشد . يك نفر ژاپنى صد نفر چينى در مقابل دارد . انگليس مشرق زمين ژاپن است . گمان مىرود پس از اين جنگ چينها هم به كلى وضع حاليهء خود را تغيير داده مثل ژاپنيها بشوند . دون‌كيشوت عصر خانهء عماد السلطنه رفتم . بعضى پيغامها برده اثر نكرد . غروب منزل آمدم . ميرزا سعيد كرد طبيب « * » كه همدان آشنا شده بود از لندن دو جلد كتاب « دون‌كيشت » فرستاده بود . اشكال خوب داشت . از رمانهاى معروف و مشهور دنياست . به هر زبان ترجمه شده . تا امروز رومانى بهتر از اين گفته نشده . مصنف سروانتس اهل اسپانيول است .

--> ( * ) مقصود دكتر سعيد خان كردستانى است .