قهرمان ميرزا عين السلطنه

570

روزنامه خاطرات عين السلطنه ( فارسى )

ضرابخانه و ترقى پول زرد فقرهء عمده كه حالا ميان آمده حكايت پول است . ضرابخانه مدتها بود دست حاجى محمد حسن امين دار الضرب بود . مداخل خيلى مىكرد و جزئى ماهانه به دولت و صدراعظم مىداد . سال گذشته نصر السلطنه پسر ساعد الدولهء تنكابونى داوطلب شده عريضه كرد و ماهى ده هزار تومان قبول كرد پيشكش بدهد . دو هزار تومان هم به نايب السلطنه و صدراعظم . اين مطلب را كه شنيدند فورا دستخط و خلعت مرحمت شد . از آن روز تا حال روزبه‌روز پول زرد ترقى كرد . آنوقت دوازده هزار بود كم‌كم بالا رفت الان به هيجده هزار و هيجده هزار و ده شاهى رسيده . در صورتى كه اول كه ضرب زدند يك تومان كسى اشرفى را نمىخريد . ليرهء انگليسى دانه‌اى چهار تومان و هفت هزار و هشت هزار است . خيليها ياد دارند كه همين ليره دو تومان و كمتر بود . تمام مال - التجارهء فرنگ قيمتش بالا رفته . تومانى پنج هزار و شش هزار اضافه شده است . هر چيز كه يك تومان بوده حالا شانزده هزار و هفده هزار مىفروشند . تا حرف مىزنى حكايت پول را ميان مىآورند . يكصد تومان كه پول بدهى براى ممالك خارجه پنجاه تومان حواله مىدهند . ضرابخانهء ما اين ضرابخانهء ما مثل كارخانهء نجارى و كبريت‌سازى و فشنگ‌سازى است . هركس نقره بدهد و اجرت بدهد گرفته قران ضرب مىزنند . از روى قاعده و قانون نيست و پول ما اعتبار سكه‌اى ندارد . جنس است . به زيادى طلا يا نقره تفاوت مىكند . مثل پول ممالك ديگر نيست . هميشه در انگليس ليره بيست شلينگ است . هيچ وقت تفاوت نمىكند . همين‌طور در فرانسه . اسكناس روس كه كاغذ است بهتر از پول زرد فروش مىرود . اعتبار سكهء آنها آنطور است كه اگر مثلا امروز در ايران ليرهء انگليسى را كمتر از قيمت اصلى آن بردارند فورا به سفارت انگليس بگوئى تمام را اگر صد هزار تومان باشد بدون كسر و صرف برمىدارد و پول مىدهد . اما حالا قران ما را در كربلا و بغداد و تمام ربع مسكون ده‌شاهى يا يازده شاهى برمىدارند . اگر به قونسولخانه يا سفارت آنجا بخواهى بفروشى ابدا نمىخرد . يا اگر بخرد به قيمت بازار خواهد خريد . وقتى كه پول اعتبار سكه نداشته باشد همين‌طور مىشود . مس را يك من هفت هزار مىخرند . بعد ضرب زده يك من را سه تومان و پنج هزار مىفروشند . چه مداخل بهتر از اين و متصل پول سياه و نقره ضرب مىزنند . در سال دو هزار تومان مشكل پول طلا ضرب بزنند . مگر فوق العاده باشد ، يا براى دولت . اين است كه كار پول به اينجا رسيده و روزبروز بدتر مىشود . مجمع الفصحاء جمعه 11 رجب - امروز مىخواستم حضرت عبد العظيم ( ع ) مشرف شوم . صبح كه برف مىآمد . پس از ساكت شدن آن برف جزئى هوا منقلب شده بادى سخت مىآمد .