قهرمان ميرزا عين السلطنه
568
روزنامه خاطرات عين السلطنه ( فارسى )
شنبه 5 رجب - صبح كه بيدار شدم چهار انگشت برف آمده بود و اين اول برف صحيح طهران است . خيلى دير كرده . همه ساله تا حال سه چهار برف متجاوز آمده بود . تا غروب منزل بودم و همينطور برف گاهى سنگين و گاهى سبك مىآمد . به زمين پس از پاك كردن آنقدر ننشست . با اين برف حركت عروس خيلى اشكال دارد . مستوفى دواب - حالت ميرزاها يكشنبه 6 رجب - ديشب را منزل حضرت و الا بودم . آقاى عماد السلطنه دو سه روز است خانهء صدراعظم براى انجام كارها متحصن شدهاند . با وجود آن دستخطها و تعهدات هيچ يك از كارها را صورت نمىدهند . برات سيورسات كه ده دستخط اقلا مرحمت شده صريح مستوفى دواب مىگويد صادر نمىكنم و نخواهم داد . براى خاطر آنكه صاحب جمع سفارش كرده است كه نده . حالت اين ميرزاها و كارهاى اين دوره را من نمىتوانم بنويسم . مصنف معتبر به اعلم و منشى قابل لازم دارد كه كتابها تصنيف كند و شرح بدهد . نمىدانم پانزده كرور ماليات چند هزار ميرزا و مستوفى و سررشتهدار و لشكرنويس و عزب دفتر و محرر و غيره و غيره لازم دارد كه سالى چهار پنج كرور مواجب و مرسوم از آن قليل ماليات ببرند . حساب آن همه ماليات بىحساب انگليس را پنج نفر ميرزا مىكند . دور دور ميرزاهاست . هيچ كس راحتى و عيش آنها را ندارد . حالا كاش از هر ولايت چند نفر داخل شغل ميرزائى بودند . خير منحصر است از دو ولايت كه انشاء الله خراب و ويران شود : يكى آشتيان ، ديگرى تفرش . ايران خراب اين دو ولايت است . عصر منزل صدراعظم خدمت عماد السلطنه رفتم . اطاق ميرزا عبد الله خان پسر صدراعظم منزل دارند . شلوغى مازندران مازندران شلوغ شده . مردم بر خلاف حكومت به اغواى حاجى اشرفى كه يكى از علما است برخاستهاند . زدوخورد بسيارى شده . مىگويند يكصد و پنجاه نفر از طرفين مقتول شدهاند . آخر الامر بومى ولايت غالب آمده . تمام اسباب و اوضاع حاكم را به تاراج و يغما بردهاند . خود ميرزا عبد الله خان انتظام الدوله پناه به خانهء حاجى اشرفى برده جانى به سلامت بهدر برده . انتظام الدولهء يوشى اين انتظام الدوله [ كه ] چهار سال است حكومت آنجا را مىكند پسر ميرزا محمد خان يوشى و برادر عايشه خانم و ليلى خانم حرم محترم اعليحضرت است . سال گذشته حكومت استراباد هم ضميمهء مازندران شد و نهصد نفر سوارهء كرد و ترك مازندران و سوارهء خواجهوند كجور هم ابوابجمعى مشار اليه است . كاروبار خوبى داشت . خيلى معتبر و محترم [ است . ] پيشخدمت مخصوص و محرم است . حالا احضار شده و خواهد آمد . مىدانم حكمى نخواهند كرد و ابدا غوررسى و تحقيق نيست كه تقصير چه بوده . مجازات و تنبيه كه