سيد محمد كمره اى
13
روزنامه خاطرات سيد محمد كمره اى ( فارسى )
امثال كريم دواتگر آقا ميرزا سيد مصطفى خان هم شرحى نقل كرد كه پريشب در گاردنپارتى مجلس بودم ، مورخ الدوله را ديدم كه شرحى از كريم دواتگر نقل كرد كه كنت ريچ از طرف كميته روسيه كه در رشت است به طهران آمده و مرا خواسته و همهجور با من مساعدت مىكند كه با آنها مشغول كار شوم و مورخ الدوله مىگفت كه كريم مايل ، يا شايد داخل هم شده باشد . من و شما هم داخل اين كار بشويم چهطور است ؟ من قبول نكردم . حالا اگر تشكيلات فرقه دمكرات را ندهيم امثال كريم و كريم مىروند با كميته چپهاى روسيه مىسازند و فساد آنها زيادتر مىشود . عرض نكردم كه آقا شما كريم را به پول به اين تقرير بايد نگاهداريد . اگر تشكيلات بدهيد يا با كميته چپهاى روس بايد متحد شويد تا بتوانيد عمليات نموده پول هم داشته باشيد پس واى به حال ما و اگر مخالف باشيد كريم را چطور با بىپولى نگاه مىداريد و اگر تشكيلات بدهيم شايد عمليات مملكت خرابكن كميته چپها كاسه و كوزه را گردن ما بشكنند و دولت آن فسادها را به اينكه شماها با آنها مربوط هستيد از ما انتقام بكشد . غرض ، آقايان بنده را به توبيخ ، ملامت ، تهديد ، وعده ، تعارف ، محبت ، به همه اسلحه با بنده طرف شدند ، بنده را عقيده به عدم دخول به تشكيلات ، از اقوال و اعمال آنها بيشتر مىشد . بعد آقايان قرار گذاشتند كه بايد داخل تشكيلات شد و فلانى داخل نمىشود نشود . بنده هم آنها را تقديس نموده ، بعد پشيمان شدند . بعد قرار شد جمعيتى عامه دعوت كنند و رأى بگيرند ، بعد پشيمان شدند . ( وكلاء دمكرات سه دوره كه در طهران هستند چيزى به عامه افراد يا به كميسيون تفتيش سابق بنويسند كه حوزهها داير شود پشيمان شدند ) قرار شد كه از طرفين جمعيتى دعوت و مذاكره شود در اشخاص ، صحبت [ مىكردند ] و پشيمان مىشدند . بنده عرض كردم عقيدهام اين است : اولا شما به عقيدهء خودتان كه مصاب هستيد تشكيلات را شروع كنيد و هركس كه عقيده به تشكيلات ندارد و لو اكثر هم باشند حق اعتراض به شما ندارند . ليكن شما هم متحيرين را به اسم ضد تشكيليون يا مخالف يا الفاظ ديگر مواظب باشيد كه نرنجانيد و بگوئيد آقايان چون يقين به لزوم تشكيلات نداشتند عجالتا داخل نشدند تا در موقع يقين به همين وضع رفتار خوب است . من هم چنانچه از اول