حسن فراهانى
67
روزشمار تاريخ معاصر ايران ( فارسى )
[ ارديبهشت 1301 ] جمعه 1 ارديبهشت 1301 1 / 21 آوريل 1922 / 23 شعبان 1340 * حسابرسى از تجارتخانه طومانيانس وزارت ماليه از وزارتخانههاى جنگ ، امور خارجه ، فوايد عامه و عدليه خواست بنابر تصويب هيأت وزراء كميسيونى در وزارت ماليه با شركت نمايندگان آن وزارتخانهها تشكيل شده تا درباره « تصفيه محاسبات تجارتخانه طومانيانس مطالعاتى نموده و مطابق مفاد تصويبنامه به موقع اجرا گذاشته شود . » وزارت ماليه يادآور شد كه اين كميسيون دوم ارديبهشتماه برپا خواهد شد . 2 * جلب ميرزا اسماعيل خان وصالى « ميرزا اسماعيل خان وصالى امين ماليه سابق بندرعباس كه مقدارى از اراضى خالصه سواحل بندر مزبور را بدون مجوز قانونى به اتباع خارجه فروخته بوده است به توسط مدعى العموم ديوان محاكمات ماليه جلب گرديده است . » 3 روزنامه ايران ضمن چاپ اين مطلب اشارهاى به مليت اتباع خارجى و چگونگى موضوع نكرد . * بىتعهدى عليقلى خان مهندس الدوله و تخريب سد جاجرود در قراردادى كه بين اداره ماليات تهران و عليقلى خان مهندس الدوله بسته شده بود ، وى تعهد كرده بود سد جاجرود را بسازد ، اما براساس گزارشهاى اداره ماليات نامبرده كه يازده هزار تومان بابت اين قرارداد دريافت كرده بود ، پس از ساختن بخشى از سد جاجرود ، عمليات را متوقف كرده ، همان بخش از سد نيز در نخستين طغيان رود خراب شد و از بين رفت . « براى رفع خسارتى كه در اين قضيه به دولت وارد شده ، دوسيه به ديوان محاكمات ارسال شد تا مهندس الدوله را احضار و پس از رسيدگى نتيجه را به مقام وزارت راپورت دهند تا تصميم لازم اتخاذ شود . » 4 * تأمين نيازمنديهاى نظاميان توسط وزارت ماليه وزارت ماليه در دستور العملى كه به همه ادارات خود در ولايات فرستاد يادآور شد كه هر مقدار كالا كه نياز افراد قشون باشد « به حواله رئيس قشون تحويل داده ، مقدار و قيمت آن را به نرخ روز با تعيين تاريخ تحويل به امضاى رئيس قشون و پيشكار ماليه تلگرافا مخابره نمايند . » 5 اين حمايت از تشكيلات وزارت جنگ در حالى صورت مىگرفت كه به نوشته برخى منابع ، رضا خان « كنترل مستقيم كليه سازمانهاى درآمدزا ، املاك سلطنتى ، بلديه ، ادارات ماليه غيرمستقيم ، شوارع ، گمركات ، انحصار ترياك » را هم برعهده داشت و درآمدهاى آنها را به امور نظامى اختصاص مىداد . 6 * حمله روزنامه اتحاد به روزنامه حقيقت در ادامه روياروييهاى لفظى مطبوعات اين زمان كه معمولا از روى گرايش به سياستهاى غرب ( انگليس ) و شرق ( روسيه شوروى ) صورت مىگرفت ، امروز نيز روزنامه اتحاد در صفحه اول خود حمله سختى به روزنامه حقيقت كرد و آن را « شعبه جاسوسى سفارت روس » ناميد . اتحاد با واژههايى چون « بى شرف » و « قاچاقچى » از مدير جريده حقيقت ياد كرد . 7 * هنگام قيام ! روزنامه اقدام در سرمقاله امروز خود با عنوان « هنگام قيام » ، دربارهء تحركات سياسى - اجتماعى پديد آمده در پايتخت اين سئوال را مطرح كرد كه « آيا جنبش كنونى واقعا ناشى از حس حريت است يا ما آلت [ دست ] ديگران هستيم ؟ » و در پاسخ به اين سئوال ، نوشت كه كسى نمىداند . نويسنده در اين مقاله همه آحاد ملت ، مسئولان ، ارباب جرايد و حتى خود روزنامه اقدام را آلوده به فساد معرفى كرد و بىآنكه راهى مطمئن و عملى براى برونرفت از اين موقعيت به دست دهد نوشت كه « اى قوم شما همه فاسد هستيد ؛ از شاه تا گدا ، از عارف و عامى ، وزراء و وكلاء ، روزنامهنگاران و تمام قائدين يكى از يكى بدتر . اگر انصاف دهيد تمام طبقاتى كه در سياست