حسن فراهانى
20
روزشمار تاريخ معاصر ايران ( فارسى )
پنجشنبه 9 فروردين 1301 / 30 مارس 1922 / 1 شعبان 1340 * تفسير اصل 79 قانون اساسى امروز مقالهاى با دو امضاء مشير الدوله رئيس الوزراء و سردار معظم وزير عدليه خطاب به مجلس شوراى ملى در صفحه اول روزنامه ايران چاپ شد كه در مورد تفسير اصل 79 قانون اساسى و موضوع آن حضور هيأت منصفه در دادگاه براى اتهامات مربوط به مطبوعات بود . نويسندگان ، اتهاماتى را كه به مطبوعات وارد مىشود مورد تفسير قرار داده و حضور هيأت منصفه را فقط در اتهامات سياسى مطبوعات كه داراى حيثيت عمومى است لازم دانستند . امضاءكنندگان نوشتهاند : « نظر به اينكه وزارت عدليه تقديم لايحه قانونى راجع به محاكم با حضور هيأت منصفين را در نظر دارد ، قبلا تفسير اصل 79 را لازم شمرده و معتقد است كه بايد اصل مزبور بدين طريق تفسير شود . در موارد تقصيرات سياسى كه مطابق قانون معين مىشود تقصيرات مطبوعات كه مخالف نظم و حقوق عمومى و اصول مستقره مطابق قانون اساسى بوده و بدين واسطه داراى حيثيت عمومى است ، هيأت منصفه در محاكم حاضر خواهند بود . » 1 * به نام اسلاميت و ايرانيت امروز اعلاميهاى با عنوان « به نام اسلاميت و ايرانيت » در روزنامه ايران چاپ شد كه حدود 200 امضاء داشت و تأييديهاى بود از اقدامات رضا خان وزير جنگ . اين اعلاميه عيد نوروز را تبريك گفته و از رضا خان به عنوان « قائد جيش اسلام » نام برده بود . 2 برخى منابع تهيه اين اعلاميه را سفارشى و آن را به دستور مستقيم عوامل سردار سپه دانسته تا در برابر مخالفتهاى آشكارى كه عليه رضا خان صورت مىگرفت ، كارى صورت گرفته باشد . « براى اين منظور به چند نفر هوچى و استفادهطلب بازار كه محرمانه با سردار سپه و عمال او رفت و آمد داشتند ، دستور داده شد كه لايحهاى تنظيم و به امضاى كسبه و تجار بازار برسانند تا به نام قدردانى نزد سردار سپه فرستاده شود . طولى نكشيد كه اين لايحه از امضاء پر شده و بلافاصله به صورت اعلاميهاى . . . در تهران منتشر گرديد و برخى از جرايد موافق سردار سپه هم عينا در روزنامههاى خود نقل نمودند . » 3 * پرسش مصدق السلطنه از مشير الدوله درباره نفت به دنبال انتشار اخبارى پيرامون نفت شمال در آذربايجان ، مصدق والى آذربايجان در نامهاى به مشير الدوله رئيس الوزراء نوشت كه اين موضوع « اذهان را فوق العاده متوجه نموده . . . وقايع را تلگراف نماييد كه به اطلاع عموم برسد . » 4 مشير الدوله در پاسخ مصدق از اقدامات حسين علاء نماينده سياسى ايران در امريكا گفت و اينكه اختلاف دو كمپانى نفت استاندارد اويل و انگليس - ايران ( كمپانى نفت جنوب ) درباره امتياز خوشتاريا مرتفع شده و « استاندارد با كمپانى جنوب شركت كرده است . » اما دولت ايران با اين ترتيب موافق نبود « و به وزير مختار ايران در واشنگتن دستور داد كه با استاندارد مذاكره كرده دلايل و محذورات ايران را با اين ترتيب بيان و كوشش نمايد كه مسئله شركت را ما بين دو كمپانى موقوف دارد تا امتياز موافق قطعنامه مجلس شوراى ملى پيشنهاد گردد . . . اگر غير از اين مطلب در باب امتياز انتشارى در آنجا داده باشند بر خلاف واقع است . » 5 * تشكيل جلسه مجلس شوراى ملى امروز مجلس شوراى ملى به رياست مؤتمن الملك تشكيل شد . يكى از سخنرانان امروز سيد حسن مدرس بود كه نسبت به اختلافات لفظى و تجزيه نيروى ملت هشدار داد و گفت : « بنده عقيدهام اين است از اين اختلافات لفظى ما ، بعضى ضررها متوجه مىشود . . . بايد بيانات ما قسمى باشد كه نسبت به تمام مملكت خوب باشد . » او در ادامه از ستم مأمورين و متفذين محلى نسبت به مردم گلايه كرد و گفت : « بنده تصديق دارم كه امروز مردم