حسن فراهانى
مقدمه 11
روزشمار تاريخ معاصر ايران ( فارسى )
منابعى كه از اين حادثه ياد كردهاند آن را مربوط به 12 مرداد دانستهاند ؛ درحالىكه اصل حادثه مربوط به 7 مرداد است . از آنجا كه نخستين خبر از اين رخداد در تلگرامى به تاريخ 12 مرداد از اصفهان به تهران مخابره شد ، به اشتباه زمان وقوع آن را دوازدهم مرداد نوشتهاند ، درحالىكه متن سند مىگويد : « پنج روز پيش . . . » . در مورد اخبار مندرج در جرايد نيز همين ملاك موردنظر بوده است . اما اگر در متن خبر روزنامهها تاريخ وقوع ذكر نشده باشد ، روز چاپ خبر ، معيار شمرده شده است . و در چنين حالتى ، خبر با اين توضيح كه « روزنامه فلان در شماره امروز خود نوشت . . . » تنظيم شده ، در روز معين قرار گرفته است . 4 . خبررسانى در اين دوره براى روزنامهها از چند منبع صورت مىگرفت . اخبار خارجى با دو آژانس رويتر و بىسيم مسكو به نشريات مىرسيد . جرايد از طريق اشتراك ، و پرداخت آبونمان خبرهاى خارجى را از اين دو بنگاه خبرپراكنى دريافت مىكردند كه البته سهم رويتر بسيار بيشتر بود . اخبار داخلى نيز عمدتا از طريق وزارتخانهها ، هيأت دولت و مجلس شوراى ملى به دست روزنامهها مىرسيد . خبرها در مبدأ تنظيم مىشد ؛ به همين دليل متن آنها در روزنامههاى مختلف يكسان است . غير از اين برخى جرايد از مخبران محلى نيز سود مىجستند كه خبرها را از شهرهاى ديگر به روزنامه متبوعشان مىفرستادند . اين نوع خبرها معمولا بلند ، مشروح و شامل چندين خبر در ظرف زمانى معين ( حوادث يك هفته ، يا يك ماه ) بود . منابع خصوصى كه اخبار اختصاصى را در اختيار مطبوعات قرار مىدادند ، منبع ديگر اخبار داخلى بود كه درصد كمترى از ميان خبرهاى درج شده در مطبوعات را به خود اختصاص مىداد . در ميان نامههايى كه افراد براى جرايد مىفرستادند ، گاه از اخبار مهم ياد مىشد . براى نمونه شهادت شيخ حسين خان چاهكوتاهى در بوشهر ، نخست در نامهاى كه يكى از خوانندگان به روزنامه مورد علاقه خود فرستاد ، ياد شده بود . 5 . اين كتاب تا رسيدن به دست خوانندگان خود راهى را طى كرده كه در آن محققان ، سازمانهاى اسنادى و كتابخانهها نقش داشتهاند . در اين بين اداره كل اسناد و تاريخ ديپلماسى وزارت امور خارجه ؛ سازمان اسناد و كتابخانه ملى جمهورى اسلامى ايران ؛ كتابخانه ، موزه و مركز اسناد مجلس شوراى اسلامى ؛ مؤسسه مطالعات تاريخ معاصر ايران ؛ كتابخانه تخصصى انقلاب اسلامى و تاريخ معاصر ايران وابسته به دفتر ادبيات انقلاب اسلامى حوزه هنرى ؛ و بنياد تاريخ انقلاب اسلامى همكارى مؤثرى داشتهاند . به پاس قدردانى ، نام دستياران نزديك مؤلف ياد مىشود : همكاران بخش گوياسازى : يحيى آريابخشايش ، رئوف گوهريان ، طيبه پازوكى ، سيد مسعود روشنبخش ، ليلا مرادى ، مهرنوش كاظمى ، فاطمه قلىزاده ، افسانه لك ، رقيه كمانى . همكاران بخش اسناد : محمد قبادى . همكاران بخش ترجمه : محمد كريمى ، عادله حاجىميرزايى ، احمد رضا سامانى ، محمد باقر خوشنويسان .