حسن فراهانى

67

روزشمار تاريخ معاصر ايران ( فارسى )

پنجشنبه 4 فروردين 1300 / 24 مارس 1921 / 14 رجب 1339 * بازگشت فارغ التحصيلان ايرانى مقيم آمريكا به كشور جليل هاشم‌زاده 1 به نمايندگى از جمعى از فارغ التحصيلان ايرانى كه در آمريكا مقيم بوده و قصد بازگشت به ايران را داشتند ، در نامه‌اى به وزير داخله ، تقاضا نمود به دليل عدم استطاعت مالى براى بازگشت به كشور به آنها كمك مالى بشود . 2 [ تصوير ] ميرزا على ديوسالار ( سالار فاتح ) * آزاد شدن سالار فاتح از زندان سيد ضياء الدين طباطبايى رياست وزرا ، به كلنل كاظم خان سياح حكمران نظامى تهران دستور داد ، سالار فاتح 3 را از زندان آزاد نمايد . 4 * دستگيرى تظاهركنندگان مخالف دولت تعدادى از آزادىخواهان و شاگردان مدرسه سياسى ، مديران جرايد و برخى سياسيون به دليل برپا كردن تظاهرات عليه كودتا دستگير و در باغ سردار اعتماد حبس شدند . 5

--> ( 1 ) . هاشم‌زاده فارغ التحصيل مدرسه عالى كشاورزى دولتى « فرت كليتر » كلمبيا از آمريكا بود . ( اسناد ملى ايران ، شم ت 293001583 ) . ( 2 ) . مراسله هاشم‌زاده از آمريكا به وزارت داخله ، 4 / 1 / 1300 ، اسناد ملى ايران ، شم ت 293001583 . ( 3 ) . ميرزا على ديوسالار ( سالار فاتح ) فرزند « ميرزا قلى كجورى » در سال 1245 ش ، در كجور مازندران متولد شد . پس از فوت مادرش نزد دايى خود ميرزا محمد خان در قريه « ياسل نو » و سپس نزد جد مادرىاش در تبريز رفت . در سال 1306 ق ، از سوى دايى بزرگ خود ميرزا حسن خان احسن الملك به مباشرى خالصجات سلماس و بعد به سرپرستى ارامنه و نيابت حكومت چهريق پرداخت . چندى بعد به نيابت حكومت دهخوارقان ، مامقان ، كاوكان و اسكو پرداخت . در سال 1308 ق ، ميرزا عليخان از جانب حسنعلى خان اميرنظام گروسى پيشكار آذربايجان ، مأمور دستگيرى محمد حسن قازجهانى دزد و ياغى معروف و سركوبى دسته او شد . در سال 1315 ق ، مأمور جمع‌آورى بقاياى مالياتى حسنعلى خان اميرنظام گروسى شد . سال 1317 ق ، ميرزا على خان كه درجه سرتيپى داشت در ادارهء حكومتى گمارده شد . پس از صدور فرمان مشروطيت وى در سال 1325 ق ، به سارى رفت . در آنجا با عده‌اى از آزادىخواهان و طرفداران مشروطه ، انجمن و مدرسه حقيقت را تشكيل داد اما با تكفيرهايى كه افراد مخالف « انجمن حقيقت » نمودند اعضاى آن‌رو به كاهش نهاد . پس از بمباران و تعطيلى مجلس ، با وجود پافشارى و كوشش سالار فاتح ، مشروطه‌خواهان به كلى در سارى متفرق شدند و از سويى با تعطيلى مجلس و آغاز مبارزهء مشروطه‌خواهان عليه مستبدان ، اعضاى انجمن حقيقت نيز هركدام به سويى رفتند . سالار فاتح هم‌خانواده خود را در سارى رها كرده و به همراه سپهدار تنكابنى به رشت عزيمت كرد . در عاشوراى سال 1327 ق ، در آستانه ورود سالار فاتح و