حسن فراهانى
64
روزشمار تاريخ معاصر ايران ( فارسى )
سهشنبه 2 فروردين 1300 / 22 مارس 1921 / 12 رجب 1339 * پذيرش استعفاى مصدق السلطنه احمد شاه پس از تصويب رئيس الوزراء با استعفاى مصدق السلطنه والى فارس ، موافقت كرد . 1 * ملاقات ديپلماتهاى مقيم تهران با رئيس الوزراء پيش از ظهر امروز ديپلماتهاى مقيم تهران براى تبريك سال نو به حضور سيد ضياء رفتند . رئيس الوزراء در عمارت ابيض از آنان پذيرايى نمود . 2 * ملاقات وزراى مختار و نمايندگان كشورهاى خارجى با وليعهد امروز قبل از ظهر وزراى مختار و نمايندگان كشورهاى خارجى در ايران به همراه وزير امور خارجه ، براى عرض تبريك نوروز به حضور وليعهد رفتند . 3 * درگيرى ژاندارمها با اكراد در قلعه كاظم ملكزاده 4 فرماندهء رژيمان نمره 13 آذربايجان صبح امروز با اردوى « آهن » به طرف ساوجبلاغ حركت كردند . اين اردو به ژاندارمها و نيروهاى محلى در « قلعه كاظم » كه يك توپ داشتند پيوسته و به اكراد حمله نمودند . در اين درگيرى « عمر آقا » يكى از سركردههاى اكراد مجروح شد . اكراد تلفات زيادى داده و شكست سختى خوردند . بهطوريكه پس از اين شكست ، « اسماعيل سميتقو » 5 مجبور شد عدهاى نيرو از « سلماس » 6 و « چهريق » 7 به آن منطقه سوق دهد . 8
--> ( 1 ) . خاطرات و تألمات مصدق ، ص 135 . ( 2 ) . روزنامه ايران ، 7 / 1 / 1300 ، ص 1 . ( 3 ) . همان . ( 4 ) . منظور حسن ملكزاده مىباشد . ( 5 ) . اسماعيل آقا سميتقو ، فرزند محمد آقا و برادر كوچك جعفر آقاى كرد از طايفه شكاك است ، پس از مرگ محمد آقا ، رياست ايل شكاك به برادر ارشد سميتقو ، به نام جعفر آقا رسيده بود . نفوذ جعفر آقا بسيار زياد بود . نظام السلطنه ما فى والى آذربايجان ، تصميم گرفته بود جعفر آقا را از بين ببرد ، نظام السلطنه در سال 1323 ق ، جعفر آقا را دعوت نمود كه به اتفاق عدهاى از سوارانش به تبريز آمده و در استقرار امنيت شهر كمك نمايند . زيرا به علت انقلاب 1906 م ، روسيه اوضاع آذربايجان و قفقاز بحرانى و هرروز قتل و كشتار در ميان گروههاى ارمنى و قفقازى مقيم تبريز به وقوع مىپيوست . نظام السلطنه ما فى والى آذربايجان قرآنى مهر كرده و نزد جعفر آقا فرستاد و به او تأمين داد . نظام السلطنه در ظهر آن قرآن نوشته بود : مادامى كه من روى زمين هستم آسيبى به شما نخواهد رسيد . جعفر آقا پس از دريافت اين تأميننامه ، به عنوان ميهمان وارد تبريز شد و نظام السلطنه در يك ميهمانى كه به افتخار وى برپا كرده بود او را به قتل رسانيد . كسان جعفر آقا براى خونخواهى و انتقام هفده نفر از اعضاى حكومتى را به قتل رسانيدند و از آن تاريخ به بعد ، اسماعيل آقا برادر كوچك وى در صدد انتقام گرفتن برآمد و در منطقه خود دست به شورش عليه دولت زد . در سال 1300 ش ، دولت فوج ژاندارم تبريز را به فرماندهى ياور ملكزاده براى سركوبى اعزام نمود . عدهاى كه ملكزاده براى برخورد با سميتقو آماده كرده بود يك گردان مختلط بود . نيروى اعزامى در حوالى مهاباد با قواى اكراد درگير شد . اين جنگ سه شبانهروز ادامه شد و به علت عدم پشتيبانى كافى مركز ، نيروهاى دولتى از اكراد شكست خوردند و عدهء زيادى از آنان در جنگ كشته شدند و بقيه نيز بعد از تسليم تيرباران گرديدند . سميتقو نزديك به پانزده سال به ياغىگرى خود ادامه داد و بر شهرهاى مهاباد ، مياندوآب ، اشنويه ، و . . . كاملا تسلط داشت و جنگهاى متعددى با نظاميان انجام داد . در طول اين سالها گاهى در تركيه و گاهى در عراق روزگار مىگذراند و با شيخ محمود برزنجى نيز روابط دوستانهاى داشت . سرانجام سميتقو اجازه يافت به ايران بازگردد و به حكومت اشنويه منصوب شود . اما رضا شاه حكم به محكوميت او داده بود و چند روز بعد در تاريخ 30 / 4 / 1309 به دست نظاميان ايرانى كشته شد . ( جنبش ملى كرد ، ص 59 - 72 ؛ شرح حال رجال ايران ، ج 1 ، ص 136 ، 137 و 240 ) . ( 6 ) . شهرى در استان آذربايجان غربى مىباشد . ( 7 ) . چهريق نام يكى از دهستانهاى شهرستان سلماس مىباشد كه در مرز ايران و تركيه قرار دارد و محل سكونت ايل شكاك مىباشد . ( 8 ) . روزنامه ايران ، 7 / 1 / 1300 ، ص 2 .