حسن فراهانى

49

روزشمار تاريخ معاصر ايران ( فارسى )

يكشنبه 23 اسفند 1299 / 13 مارس 1921 / 3 رجب 1339 * اعتراض سواران سرحدى دره جز به عدم دريافت حقوق سواران مستحفظ 1 سرحدى منطقه « دره‌جز 2 » به دليل دريافت نكردن حقوق معوقه خود قصد استعفا داشتند ، ولى حكومت دره‌جز با وعده پرداخت حقوق ، آنان را از قصد خود منصرف ساخت . 3 * استنكاف وزير معارف از پرداخت حقوق گمركى نصير الدوله 4 وزير معارف در سيزده خردادماه گذشته ، اتومبيلى از خارج به كشور وارد كرده بود ولى از پرداخت حقوق گمركى آن استنكاف مىورزيد . ازاين‌رو ، وزارت ماليه طى نامه‌اى از وى خواست جهت پرداخت حقوق گمركى اتومبيل خود به اداره گمرك اقدام نمايد . 5 * ملاقات و مذاكره صمصام السلطنه با رئيس الوزراء امروز بعد از ظهر صمصام السلطنه به دربار رفت و با سيد ضياء الدين طباطبايى رئيس الوزراء ملاقات و مذاكره كرد 6 * مذاكره اميرنظام با رئيس الوزراء امروز پيش از ظهر ، اميرنظام به دربار رفت و مدتى با رئيس الوزراء مذاكره كرد . 7 * آزاد شدن سيد جلال و يمين الملك به دستور رئيس الوزراء ، سيد جلال و يمين الملك كه در توقيف به‌سر مىبردند ، آزاد گرديدند . 8 * آزادى نصرت الملك ، شيخ العراقين‌زاده و سيد على قمى حكومت‌نظامى تهران به اداره نظميه دستور داد آقايان نصرت الملك ، شيخ العراقين‌زاده و سيد على قمى را آزاد نموده و مقرر كند تا مأمورين متعرض آنها نشوند . 9

--> ( 1 ) . مرزداران را در آن زمان مستحفظ مرزى يا سرحددار مىگفتند . ( م ) . ( 2 ) . اين منطقه را امروزه در گز مىگويند . ( م ) . ( 3 ) . روزنامه ايران ، 24 / 12 / 1299 ، ص 3 . ( 4 ) . احمد بدر ملقب به نصير الدوله در سال 1287 ق ، در رشت متولد شد . پدرش ، ميرزا عبد الوهاب شيرازى ( نصير الدوله ، آصف الدوله ) از مشاهير رجال عهد ناصرى ، و مادرش ، عصمت السلطنه دختر حاج فرهاد ميرزا معتمد الدوله بود . درس‌هاى مقدماتى را نزد معلمان خصوصى خواند و در دار الفنون تهران به تحصيل ادامه داد . در ادبيات فارسى و عربى و شيوهء نگارشى و خوشنويسى پيشرفت بسيار كرد . در 1301 از ناصر الدين شاه لقب نصير الدوله گرفت . در 1305 وارد وزارت امور خارجه شد و به تدريج ارتقا يافت و به چند مأموريت خارج رفت . در 1322 وزيرمختار ايران در بلژيك شد و تا انقلاب مشروطيت در آن سمت باقى بود . مدتى پس از بازگشت به تهران ، مديركل وزارت امور خارجه شد . حسن وثوق ( وثوق الدوله ) كه در 1334 به رئيس الوزرايى منصوب شد و مقام وزارت امور خارجه را نيز بر عهده گرفت ، نصير الدوله را به معاونت آن وزارتخانه منصوب كرد و پس از چندى ، كفالت آن را به او سپرد . در 1336 ق ، پس از رئيس الوزرايى مجدد وثوق الدوله ، نصير الدوله وزير معارف و علوم شد . در اوايل 1305 ش ، در انتخابات دورهء ششم مجلس شوراى ملى از سيرجان به وكالت برگزيده شد ، اما پيش از افتتاح مجلس حسن مستوفى او را به وزارت معارف منصوب كرد . و نصير الدوله در تغيير بعدى هيئت وزيران نيز در همين مقام باقى ماند . در بهمن 1305 ، در سومين تغيير هيئت وزيران ، جاى خود را به سيد محمد تدين رئيس مجلس شوراى ملى داد و به مجلس رفت ، وى در جوانى با دختر عبد الصمد ميرزا عز الدوله ، فرزند محمد شاه قاجار ازدواج كرد . نصير الدوله در 1309 ش ، بر اثر عارضه سكته درگذشت . ( مجله يادگار ؛ س 1327 ، شم 6 و 7 ، ص 37 ؛ شرح حال رجال ايران ، ج 1 ، ص 79 - 78 ؛ رجال دورهء قاجاريه ، ص 75 ) . ( 5 ) . مراسله وزارت ماليه به نصير الدوله ، 23 / 12 / 1299 ، اسناد ملى ايران ، شم ت 240000182 . ( 6 ) . روزنامه ايران ، 24 / 12 / 1299 ، ص 1 . ( 7 ) . همان . ( 8 ) . مراسله حكومت‌نظامى تهران به اداره نظميه ، 23 / 12 / 1299 ، اسناد ملى ايران ، شم ت 293001479 . ( 9 ) . همان .