يزد از پرداخت حقوق گمركى « سرپرسى لورن » ، در ضمن نامه خود به « حكيم الملك » وزير امور خارجه از او تقاضا نمود ، مبلغ سه هزار و چهار صد و بيست و دو قران و نهصد و پنجاه دينار كه دعات طبى مسيحى يزد براى داروها و خوراكىهاى خودشان به عنوان حقوق گمركى پرداخت نموده‌اند به آنان مسترد شود و همچنين خواست مبلغ دويست و پنجاه تومان وجهى كه سالانه از طرف دولت به دعات طبى مسيحى اصفهان داده مىشود ، درباره دعات طبى يزد نيز برقرار گردد . سرپرسى لورن اظهار مىكرد : دعات طبى مسيحى در يزد در سال گذشته ، چهار صد و چهل و هشت نفر را در مريض‌خانه و بيست و هشت هزار بيمار فقير را در خارج از مريضخانه مداوا كردند و تقاضا دارند به خاطر اين خدمت ، حقوق گمركى كه از داروهاى آنان گرفته شده ، براى مساعدت به آنان مسترد شود 14 . در پى اين نامه سرپرسى لورن ، وزارت امور خارجه از حكومت يزد خواست ، تحقيق نمايند اين هيئت مسيحى ، تبعه كجا هستند و آيا غير از طبابت ، عمليات ديگرى نيز ، انجام مىدهند يا نه و از چه زمانى به يزد آمده و چه تأسيساتى در آنجا دارد و آيا اين اظهار سفارت انگليس درباره مداوا و كمك آنان نسبت به بيماران ايرانى صحت دارد يا خير ؟ 15 * مطالبه هفت ماه حقوق معوقه از سوى ده نفره قره‌سوران‌هاى خاكستر ده نفر از قره‌سوران مرز « خاكستر » 16 به تلگرافخانه خاكستر آمده ، با ارسال تلگرافى راجع به هفت ماه حقوق معوقه خود به دار الاياله خراسان ، خواستار رسيدگى به اين موضوع شدند . 17

--> ( 1 ) . روزنامه ايران ، 24 / 12 / 1300 ، ص 1 و 2 . ( 2 ) . مراسله وزارت داخله به امير مفخم و سردار ظفر ، 23 / 12 / 1300 ، اسناد ملى ايران ، شم ت 293001492 . ( 3 ) . محرم آقايف ، در روستاى شيخ ايرگول ، از توابع شهرستان سراب آذربايجان به دنيا آمد . پدر او هم ، چون بسيارى از آذربايجانىهاى آن‌وقت ، در جست‌وجوى كار ، راهى باكو شد و در صنايع نفت آن شهر به‌كار پرداخت . محرم آقاياف پس از فوت پدر ، در سال 1278 ش ، به همراه سه برادرش بهرام ، كامران و عمران ، براى يافتن كار ، عازم باكو شده و در مؤسسه صنعتى تومانيان به كار مشغول شد . برادران آقايف ، از فعالان بودند و بهرام آقايف به عضويت كميتهء اعتصاب انتخاب شده بود و پس از اعتصاب ، پليس تزارى ، وى را دستگير و به زندان انداخت . محرم آقايف ، در گروهى از اعضاى حزب عدالت فعاليت داشت ، كه براى تشكيل واحدهاى سازمانى به ايران روانه شدند ؛ اما موفق نگرديدند و نيروهاى قزاق ، همهء آنان را بازداشت كردند . ولى اقداماتى كه براى رهايى آنان به عمل آمد مؤثر واقع شد و آن گروه ، به ميرزا احمد خان آذرى ، رئيس اداره امور عدليه ، سپرده شدند تا آنان را از ايران خارج كنند . سلام اللّه جاويد در خاطرات خود ، در معرفى اعضاى كميته‌هاى مركزى حزب كمونيست ايران ، پس از آن‌كه نام‌هاى آنان را ذكر مىكند ، مىنويسد كه در دورهء اول كميته ( 96 - 1295 ش ) ، بهرام و محرم آقايف در آن حضور داشتند . در دوره دو ، در 1298 ش ، از آقايف‌ها ، تنها ، محرم آقايف ، عضو كميته بود . از اين تاريخ به بعد ، نام هيچ‌يك از آقايف‌ها ، در كميته مركزى حزب كمونيست ايران ديده نمىشود . برادران آقايف پس از آن‌كه براى شركت در كنگره ملل شرق به باكو رفتند ، به تبعيت دولت شوروى درآمدند و ديگر به ايران بازنگشتند و در باكو دارفانى را وداع گفتند . اسناد مؤسسه تاريخ معاصر ، شم پ 33818 - ن و 33816 - ن ) . ( 4 ) . مراسله كارگزارى تبريز به كنسولگرى روسيه در تبريز ، 23 / 12 / 1300 ، اسناد وزارت خارجه ، س 1300 ، ك 45 ، پ 49 ، ص 57 . ( 5 ) . مراسله وزارت فلاحت و تجارت به وزارت داخله ، 23 / 12 / 1300 ، اسناد ملى ايران ، شم ت 290007626 . ( 6 ) . مراسله وزارت داخله به وزارت فلاحت و تجارت ، 25 / 12 / 1300 ، اسناد ملى ايران ، شم ت 290007626 . ( 7 ) . چيچرين به كراسين پيشنهاد كرده بود ، بريتانيا بايد تعهد كند كه از هرگونه اقدام خصمانه عليه منافع روسيه شوروى در آسياى صغير ، ايران ، افغانستان ، و هند ، و همين‌طور آن كشورهايى كه قبلا بخشى از امپراتورى روسيه را تشكيل مىدادند ( بخصوص گرجستان ) ، خوددارى كند و از تشويق يا حمايت ژاپن ، آلمان ، لهستان ، رومانى ، مجارستان ، چكسلواكى ، بلغارستان ، يونان و يوگسلاوى براى مبادرت به اقدامات خصمانه عليه روسيه شوروى امتناع ورزد . علاوه بر آن ، مسكو ، پيشنهاد كرد : دو كشور ، بايد تعهد كنند كه به استقلال و تماميت ايران ، افغانستان و قلمرو مجلس تركيه احترام بگذارند . ( Chicherin to Krassin , 5 Feb 1921 , L / PS / 10 / 912 / 1158 ) ( 8 ) . كراسين با اين فرمول موافقت كرد و قرارداد در 15 مارس امضا شد . ( 9 ) . Cobinet , 14 March 1921 , CAB 23 / 24 . ( 10 ) . روزنامه ايران ، 24 / 12 / 1300 ، ص 1 . ( 11 ) . اسناد وزارت خارجه ، س 1300 ، ك 57 ، پ 19 ، ص 61 . ( 12 ) . همان ، ص 56 . ( 13 ) . همان ، ص 60 . ( 14 ) . مراسله سرپرسى لورن به حكيم الملك وزير امور خارجه ، 23 / 12 / 1300 ، اسناد وزارت خارجه ، س 1300 ، ك 1 / 30 ، پ 52 ، ص 11 / 12 . ( 15 ) . مراسله وزارت داخله به حكومت يزد ، اسناد وزارت خارجه ، ك 1 / 30 ، پ 52 ، ص 6 . ( 16 ) . خاكستر : منطقه‌اى از بخش لاين شهرستان كلات در نزديكى دره‌گز مىباشد . ( 17 ) . تلگراف از ژاندارمرى خاكستر به وزارت داخله ، 24 / 12 / 1300 ، اسناد ملى ايران ، شم ت 29004273 .