حسن فراهانى

37

روزشمار تاريخ معاصر ايران ( فارسى )

تهران در 1327 ، به ايران بازگشت و مجددا وكيل مجلس گرديد . در سال 1329 ، به وزارت پست و تلگراف منصوب و در سال 1332 براى حكومت يزد نامزد گرديد . بعد از يك سال و چند ماه به تهران بازگشت و در سال 1334 با ساير مشروطه‌خواهان به قم مهاجرت كرد . سپس از آنجا به نائين رفت ، در سال 1300 نيز ، حاكم يزد بود و در سال 3 - 1302 ش ، در كابينه رضا خان سردار سپه ، وزير دادگسترى بود سرانجام در استاندارى فارس در اثر عارضهء سكته قلبى درگذشت . ( شرح حال رجال ايران ، ج 1 ، ص 9 - 138 ؛ رجال وزارت خارجه ، ص 8 - 107 ؛ شرح زندگانى من ، ص 104 ؛ اسناد ملى ايران ، شم ت ، 290007464 ) .

--> ( 2 ) . تلگراف وزارت خارجه به منشور الملك در آستارا ، 17 / 12 / 1299 ، اسناد وزارت خارجه ، س 1339 ق ، ك 1 / 15 ، پ 16 ، ص 29 . ( 3 ) . مجيد آهى در سال 1265 ش ، به دنيا آمد . وى فرزند ميرزا ابو القاسم خان آهى و نوه دخترى محمد صديق الملك اسفنديارى بود . خاندان آهى در اصل اهل تهران و از ده « آه » از نواحى آبعلى دماوند هستند . مجيد آهى دوران ابتدايى را در مدرسهء فرهنگ تهران پشت‌سر گذارد . در 1286 ش ، براى ادامه تحصيل به روسيه رفت و در دانشگاه مسكو در رشتهء حقوق بين الملل تحصيل كرد . آهى پس از دريافت ليسانس حقوق در 1296 ش ، به تهران بازگشت و در نخستين شغل رسمى خود در سمت استادى مدرسهء علوم سياسى تهران به كار مشغول شد . در اسفند 1297 ، از طرف وزارت فلاحت و تجارت و فوايد عامهء كابينهء وثوق الدوله ، به سمت كميسر و نمايندهء دولت در شيلات درياى خزر منصوب شد و تا آذر 1299 ، نماينده دولت در شيلات درياى خزر بود . پس از بازگشت به تهران در 1300 ش ، از سوى رضا قلى خان نير الملك ، وزير « معارف و اوقاف و صنايع مستظرفه » كابينهء سيد ضياء ، معاون آن وزارتخانه شد . آهى در 1301 ش ، با پيوستن به حزب راديكال على اكبر داور ، كه براى حمايت از سردار سپه تشكيل شده بود ، به وادى سياست قدم نهاد . آهى با شكل‌گيرى مجلس مؤسسان ، در 1304 ش ، از دماوند نامزد شد و با حمايت حزب راديكال كه نقش مؤثرى در تشكيل مجلس مؤسسان داشت ، به اين مجلس راه يافت . در 1306 ش ، از وزارت معارف به وزارت عدليه رفت و تا شش سال به عنوان مستشار ديوان عالى قضاوت كرد . مجيد آهى در مرداد 1312 والى فارس شد و بيش از دو سال در اين سمت باقى ماند . پس از آن‌كه على منصور ، وزير راه كابينهء محمود جم ، به دليل سوءاستفاده مالى در احداث ساختمان راه‌آهن از كار بر كنار شد ، آهى با توصيهء داور در دى 1314 ، به وزارت راه منصوب شد . او زمانى وزير راه شد كه عمليات احداث راه‌آهن سراسرى رو به پايان بود ؛ لذا راه‌آهن شمال ايران در 1315 و راه‌آهن سراسرى در 4 شهريور 1317 افتتاح شد ، آهى سه ماه پس از افتتاح راه‌آهن سراسرى ، مورد توجه خاص رضا شاه بود ؛ اما ديرى نپاييد كه مورد غضب قرار گرفت و در 8 آذر 1317 ، از كار بر كنار و روانه زندان شد . آهى بيش از سه ماه در زندان شهربانى گذراند و پس از آن آزاد شد و به مدت دو سال خانه‌نشين بود . آهى پس از دو سال دورى از مشاغل دولتى مورد عفو قرار گرفت و در كابينه على منصور براى پست وزارت دادگسترى دعوت شد . آهى در 1318 به وزارت دادگسترى منصوب شد . در شهريور 1320 رضا شاه پست نخست‌وزيرى را به آهى پيشنهاد داد اما آهى نپذيرفت . در نخستين كابينه زمان محمد رضا پهلوى ، به سمت وزير دادگسترى منصوب شد . آهى در 22 شهريور 1325 در شصت سالگى درگذشت . او را در مقبرهء ظهير الدولهء شميران به خاك سپردند . آهى علاوه بر مشاغل حكومتى ، در امور فرهنگى و اجتماعى نيز فعاليت داشت . او از هنگام تأسيس انجمن شير و خورشيد سرخ ايران در 1302 ش ، به عنوان منشى و سپس معاون خزانه‌دار كل با آن جمعيت همكارى مىكرد . همچنين در 1306 ش ، معلم مدرسه تجارت و در 1307 ش ، مدرس حقوق ادارى در مدرسهء عالى حقوق بود و در زمان تصدى وزارت دادگسترى ، در تشكيل انجمن حمايت از زندانيان مشاركت داشت . ( فرهنگ ناموران ، ج 1 ، ص 346 - 369 ) . ( 4 ) . روزنامه ايران ، 19 / 12 / 1299 ، ص 2 . ( 5 ) . اسناد كابينه كودتا ، ص 88 . ( 6 ) . گدس ، سفيركبير انگلستان در آمريكا بود . ( م ) . ( 7 ) . Geddes to Curzon , 8 March 1921 , Fo 371 / 7814 / 2654 . ( 8 ) . تلگراف وزير داخله به حكومت كل بنادر ، 17 / 12 / 1299 ، اسناد وزارت خارجه ، س 1339 ق ، ك 34 ، پ 1 ، ص 23 .