سه‌شنبه 16 اسفند 1300 / 7 مارس 1922 / 7 رجب 1340 * كشف نفت در لاهيجان صبح امروز يكى از اهالى لاهيجان با يك مشربه به ادارهء نظميه مراجعه كرد و از پيدا شدن نفت در چاه آب خانه‌اش خبر داد . اين چاه از چاه‌هاى آب قديمى بود و اكنون كه درب آن را براى تهيه آب باز كرده بودند ، آب مخلوط با نفت از آن خارج شده بود . بطوريكه ، بنا به اظهار رئيس كميسارياى ناحيه ، از هرپنج قسمت ، چهار قسمت نفت و يك قسمت آب بود . ازاين‌رو ، رؤساى دواير دولتى به آن خانه رفته تا از نزديك نفتى را كه با آب مخلوط شده بود مشاهده نمايند . 1 بلافاصله اين چاه از سوى ادارهء نظميه توقيف و يك نفر آژان براى حفاظت از آن گماشته شد . رنگ اين نفت سفيد و كمى متمايل به زرد بود . اداره نظميه امشب چراغ‌هاى نظميه و ساير چراغ‌هاى شهر را با اين نفت روشن نمود . 2 * اعتراض رضا خان نسبت به معرفى لطفعلى آقا با عنوان سرتيپ رضا خان نسبت به معرفى لطفعلى آقا ، فرمانده نظاميان فارس با عنوان سرتيپ ، به محمود آيرم امير لشكر جنوب اعتراض نمود . رضا خان به آيرم گفت : تاكنون در هيچ‌يك از احكام صادر شده درجه سرتيپى به لطفعلى آقا داده نشده است كه خود را با اين سمت معرفى مىنمايد . 3 * رسيدگى به امور حقوقى اتباع بين النهرين در محاكم داخلى وزارت امور خارجه بار ديگر اعلام نمود : اتباع بين النهرين در خاك ايران بايد در امور حقوقى مطيع محاكم داخلى باشند 4 و از وزارت داخله خواست اين موضوع را مجددا به حكام كليه ايالات و ولايات در سراسر كشور خاطرنشان سازد . 5

--> ( 1 ) . بعد از چند روز اين موضوع به وزارت داخله و از آنجا به وزارت فوايد عامه ارجاع داده شد تا تكليف آن را مشخص نمايند . ( روزنامه ايران ، 17 / 1 / 1301 ، ص 2 ) . ( 2 ) . اسناد ملى ايران ، شم ت 293005891 ؛ روزنامه ايران ، 17 / 1 / 1301 ، ص 2 و 10 / 1 / 1301 ، ص 2 . ( 3 ) . نامه رضا خان وزير جنگ به محمود آيرم امير لشكر جنوب ، 6 / 12 / 1300 ، اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى ، س 1300 ، پ 97 ، ص 14 . ( 4 ) . در ابتدا سفارت انگليس قصد داشت همان برخوردى كه با اتباع انگليسى در ايران مىشود ، با اتباع بين النهرين در ايران نيز ، همان‌گونه رفتار شود ، در حالى كه در بين النهرين نسبت به اتباع ايرانى رفتار متقابلى صورت نمىگرفت . وزارت خارجه به اين موضوع اعتراض نموده و مداخله مأمورين انگليس را هم در امور اتباع بين النهرين رد نمود و به محاكمات تهران و كارگزارىهاى ولايات دستور داد كه مداخله آنها را نپذيرند و به سفارت انگليس نيز خاطر نشان ساخت : چون وجهه سياسى حكومت جديد التأسيس عرب ( حكومت بين النهرين ) براى دولت ايران هنوز شناخته شده نيست و با توجه به اينكه ، تعداد زيادى از اتباع ايران از جمله علما و روحانيون در آنجا به سر مىبرند بايد اتباع ايران در آنجا كماكان داراى حقوق خارجى باشند . پس از مكاتباتى كه در اين خصوص با سفارت انگليس به عمل آمد ، سفارت انگليس بنا به تقاضاى حكومت بين النهرين پيشنهاد داد تا زمانى كه نظامنامه و وضعيت بين المللى عراق معين شود اين كشور تلاش‌هاى كنسول‌هاى ايران را درباره اتباع ايران بپذيرد و دولت نيز تلاش‌هاى كنسول‌هاى انگليس در ايران را دربارهء اهالى عراق بپذيرد . ولى وزارت خارجه بنابه تصميم هيئت دولت به سفارت انگليس پاسخ داد كه دولت ايران هيچگونه قراردادى را كه مبنى بر كاپيتولاسيون در ايران باشد نمىپذيرد و اين موضوع در موقع تنظيم عهدنامه‌هايى كه اخيرا بين دولت ايران و ساير دول منعقد گرديده ، ملحوظ شده است . ( اسناد ملى ايران ، شم ت 293004167 ) . ( 5 ) . مراسله وزارت خارجه به وزارت داخله ، 16 / 12 / 1300 ، اسناد ملى ايران ، شم ت 293004167 .