حسن فراهانى

582

روزشمار تاريخ معاصر ايران ( فارسى )

علوم براى پيشرفت او در كسب اطلاعات هماهنگى به عمل آيد و وزارت داخله نيز لوازم امنيت او در راه‌ها و تسهيل مسافرتش را فراهم نمايد . علاء ابراز اميدوارى كرد در نتيجه مساعدت‌هاى دولت ايران ، ماژور پاول با اطلاعات كافى و صحيح از ايران به كشورش بازگردد . 13 [ تصوير ] قوام الملك ( ابراهيم قوام شيرازى )

--> ( 1 ) . مراسله نمايندگى مختار دولت روسيه شوروى به وزارت خارجه ، 14 / 12 / 1300 ، اسناد وزارت خارجه ، س 1300 ، ك 31 ، پ 1 ، ص 98 . ( 2 ) . پسران كريم خان ، غلامحسين خان و سرتيپ خان كه امور بويراحمد سردسير عليا را اداره مىكردند . ( ر . ك : كهگيلويه و ايلات آن ، ص 96 و 108 و 109 ، The nomadic tribes of Persia today . p . 42 - 41 ) . ( 3 ) . شكر اللّه خان پسر هادى خان بود . وى به همراه سرتيپ خان در جنگ خوزستان در سال 1303 ش با نيروهاى نظامى حكومت مركزى در فرونشاندن غائله شيخ خزعل همكارى كردند كه به ترتيب به « ضرغام الدوله » و « هژبر عشاير » ملقب شدند . اما چند سال بعد با امامقلى خان رئيس طوايف ممسنى در مقام مقابله با حمايت‌هاى دولت مركزى از معين التجار بوشهرى و همچنين تلاش‌هاى رضا خان براى تسلط يافتن بر منطقه [ و اسكان اجبارى عشاير ] برآمدند . در جنگ مهمى كه در سال 1309 ش در تنگ تامرادى رخ داد ، تلفات سنگينى بر نيروهاى دولتى ، وارد آوردند كه نيروهاى نظامى بيش از هزار نفر تلفات دادند . ولى بالاخره شكر اللّه خان و امامقلى خان و اندكى بعد سرتيپ خان در برابر نيروهاى دولتى كه تعدادى از نيروهاى چريك بختيارى و قشقايى را نيز در كنار داشتند تاب مقاومت نياوردند و تسليم شدند . آنان به تهران تبعيد شدند و سرانجام به اتهام توطئه بر ضد رضا شاه اعدام شدند . ( تاريخ سياسى كهكيلويه ، ص 296 و 372 - 357 ؛ تاريخ پانصد ساله خوزستان ، ص 232 با كهكيلويه و ايلات آن ، ص 99 و 98 ، ( The nomadic tribes of Persia today . P . 41 - 42 ) ( 4 ) . تلگراف لطفعلى آقا سرتيپ به رئيس اركان حرب كل قشون ، 14 / 11 / 1300 ، اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى ، س 1300 ، پ 98 ، ص 3 و 4 . ( 5 ) . همان . ( 6 ) . ابراهيم قوام شيرازى معروف به قوام الملك فرزند سهراب خان از اعيان و اشراف و مالكين بزرگ و رئيس ايلات خمسه و حاكم فارس ، در سال 1268 ش در يك خانواده شيرازى يهودى الاصل و نومسلمان در شيراز به دنيا آمد . در سال 1291 ش ملقب به نصرت الدوله شد . كمى بعد لقب قوام الملك را به دست آورد . در 20 سالگى پدرش كشته شد و تمام مناصب و القاب پدر به او اختصاص يافت . وى در دوره‌هاى ششم و هفتم از شيراز و دوره نهم از ايرانشهر نماينده مجلس شوراى ملى بود . در مجلس مؤسسان اول ( 1304 ش ) عضو بود و همچنين در دوره اول مجلس سنا از شيراز انتخاب گرديد . در اواخر دوره نهم مجلس شوراى ملى از او سلب مصونيت شد و مدتى را در زندان و تحت نظر گذرانيد . پس از آزادى از زندان مدتى والى فارس و سپس به رياست هيئت‌مديره هواپيمايى منصوب گرديد . خانواده قوام الملك وابستگى كاملى به انگلستان داشتند . قوام از جمله كسانى بود كه به هنگام تبعيد رضا شاه به اصفهان رفت و اموال شاه را به پسرش منتقل كرد . سرانجام قوام الملك در بهمن‌ماه 1348 ش در سن 80 سالگى در تهران درگذشت . ( شرح حال رجال ايران ، ج 1 ، ص 311 ، 310 ؛ شرح زندگانى من ، ج 1 ، ص 38 ؛ حقايق الاخبار ناصرى ، ص 20 ؛ تاريخ بيست ساله ايران ج 6 ، ص 88 ؛ بيست و هشت هزار روز تاريخ ايران و جهان ، ص 44 ؛ تاريخ معاصر ايران ، شم 8 ص 74 - 72 ) . ( 7 ) . واحد شمارش آبادى است . ( 8 ) . تلگراف لطفعلى آقا سرتيپ به رئيس اركان حرب كل قشون ، 14 / 12 / 1300 ، اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى ، س 1300 ، پ 98 ، ص 5 . ( 9 ) . پس از اين در تاريخ بيست و يكم اسفندماه وزارت امور خارجه به وزارت جنگ اطلاع داد كه در اين خصوص با سفارت روسيه مذاكراتى صورت گرفته است كه پس از دريافت پاسخ ، نتيجه به وزارت جنگ اعلام خواهد شد . ( نامه وزارت خارجه به وزارت جنگ ، 21 / 12 / 1300 ، اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى ، س 1300 ، پ 97 ، ص 9 ) . ( 10 ) . تلگراف وزير جنگ به وزارت خارجه ، 14 / 12 / 1300 ، اسناد مؤسسه مطالعات ، س 1300 ، پ 97 ، ص 16 . ( 11 ) . روزنامه ايران ، 15 / 12 / 1300 ، ص 3 . ( 12 ) . جنبش ميرزا كوچك خان بنابر گزارش‌هاى سفارت انگليس ، ص 138 ( 13 ) . مراسله سفير ايران در آمريكا به وزارت خارجه ، 14 / 12 / 1300 ، اسناد وزارت خارجه ، س 1300 ، ك 23 ، پ 2 ، ص 99 .