* ملاقات وزيرمختار بلژيك با رئيس الوزراء وزيرمختار بلژيك با رئيس الوزراء در دربار ملاقات و مذاكره نمود . 19 * جلوگيرى از خروج مسكوك نقره از سوى بانك شاهنشاهى به دنبال ارسال گزارشى از حكومت اصفهان 20 مبنى بر حمل پول نقره از سوى بانك شاهنشاهى و تجار اصفهان به خارج از كشور ، وزارت امور خارجه از بانك شاهنشاهى مركز خواست : به بانك شاهنشاهى شعبه اصفهان تأكيد نمايد 21 از حمل پول نقره به خارج از كشور كه سبب اختلال در امور تجارت شده و منافى مصالح عمومى است ، احتراز شود . 22

--> ( 1 ) . جلفا يكى از شهرهايى است كه در 67 كيلومترى شمال مرند واقع شده و از شمال به رودخانه ارس مرز ايران و شوروى و از جنوب به بخش زنوز و از شرق به بخش ديزمار و از غرب به دهستان اوغلى محدود است . جلفا داراى مرزبانى و گمرك است و خطآهن و شوسه تبريز و قفقاز از اين شهرستان مىگذرد . ( 2 ) . لنين ، ولاديميرايليچ : نام خانوادگى واقعى وى يوليانوو بود ، اما هنگام شركت در فعاليت‌هاى محرمانه سياسى در سال 1901 نام مستعار لنين را برگزيد و از آن پس نيز همين نام بر روى او باقى ماند . او در 22 آوريل سال 1870 م در سيمبريك ، كه بعدا به افتخار او يوليانووسك نام گرفت ، به دنيا آمد . در سال 1887 برادر بزرگش به اتهام شركت در توطئه قتل عليه تزار روسيه دستگير و اعدام شد . در آن زمان بنا به علل سياسى و اختلاف طبقاتى شديد و عدم وجود حقوق اساسى براى شهروندان ، بيشتر مردم از حكومت وقت ناراضى بودند و اعضاى جوانتر طبقه متوسط ، كه لنين هم جزو آنها بود ، با تشكيل گروه‌هاى سياسى سعى داشتند تغييراتى در جامعه به وجود آورند . لنين خود به مطالعه دقيق آثار « كارل ماركس » ، يكى از بنيان‌گذاران نظريه كمونيسم پرداخت . ماركس معتقد بود كه مردم نبايد داراى مغازه ، كارخانه ، زمين و املاك ديگر به صورت شخصى باشند و طبقه كارگر بايستى طى انقلابى اين دارايىها را تصرف كرده و در اختيار عموم قرار دهد . لنين شديدا تحت تأثير اين افكار قرار گرفت و بر آن شد كه در روسيه انقلابى كمونيستى به راه اندازد . لنين در سال 1905 به علت بروز يك‌سرى شورش‌هاى انقلابى در روسيه ، به كشورش بازگشت و فعاليت‌هاى سياسى خود را در خفا از سرگرفت . دو سال بعد به كشور سوئيس گريخت و تا سال 1917 در خارج از كشور باقى ماند ، ولى به رهبرى فعاليت‌هاى انقلابى ادامه داد . در فوريه 1917 كه دولت‌هاى روسيه و آلمان در حال جنگ بودند ، انقلاب در « سن‌پطرزبورگ » ، مسكو و ساير شهرهاى بزرگ آغاز شد . تزار از رأس قدرت بر كنار گشت و حكومتى موقت به روى كار آمد . در اين ميان لنين در آوريل 1917 با كمك حكومت آلمان وارد روسيه شد و بلافاصله رهبرى مبارزات براى دستيابى بلشويك‌ها به قدرت را بدست گرفت . وى در نوامبر همان سال به قدرت رسيد و رئيس حكومت جديد روسيه شد ، و بدين‌ترتيب اولين حكومت كمونيستى در جهان به وجود آمد . لنين در سال 1924 چشم از جهان فروبست و جسدش نگهدارى موميايى گرديد و در مقبره‌اى مرمرين در مسكو در معرض نمايش گذاشته شد . ( دائرة المعارف بزرگ زرين ، ج 2 ، ص 1427 و 1428 ) . ( 3 ) . تلگراف اسماعيل اميرفضلى به رئيس اركان حرب كل قشون ، 4 / 2 / 1300 ، اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى ، س 1300 ، پ 97 ، ص 33 . ( 4 ) . مخبر الدوله : حسينقلى خان ، فرزند عليقلى خان مخبر الدوله ( 1335 - 1264 ق ) در سال 1293 به معاونت پدرش كه وزير تلگراف بود منصوب شد . در 1295 به رياست تلگراف تعيين و در سال‌هاى 1301 و 1315 به ترتيب ملقب به مخبر الملك و مخبر الدوله گشت . نامبرده از سال 1313 به مدت ده سال وزير تلگراف بود . سپس مجددا از سال 1326 تا يك سال بعد ( 88 - 1287 ش ) در كابينه‌هاى ميرزا احمد خان مشير السلطنه و ابو القاسم خان ناصر الملك به وزارت پست و تلگراف منصوب گرديد . ( شرح حال رجال ايران ، ج 5 ، ص 89 ) . ( 5 ) . يادداشت سفارت روس به وزارت امور خارجه ، 4 / 12 / 1300 ، اسناد وزارت خارجه ، س 1300 ، ك 2 ، پ 21 ، ص 4 . ( 6 ) . ياور : سرگرد . ( 7 ) . سلطان : سروان . ( 8 ) . نايب : ستوان . ( 9 ) . آسپيران : افسريار . ( 10 ) . وكيل : استوار . ( 11 ) . تابين : سرباز ساده . ( 12 ) . سورچى : درشكه‌چى و كالسكه‌ران ، راننده ارابه و دليجان . ( 13 ) . استاژ : دوره خدمتى كه داوطلبان و مبتديان براى فراگرفتن پيش از استخدام رسمى مىگذرانند . ( 14 ) . تلگراف محمود آيرم به رئيس اركان حرب كل قشون ، 4 / 12 / 1300 ، اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى ، س 1300 ، پ 97 ، ص 36 . ( 15 ) . روزنامه بدر ، 9 / 12 / 1300 ، ص 1 . ( 16 ) . مراسله نمايندگى مختار دولت روسيه شوروى به وزارت خارجه ، 4 / 12 / 1300 ، اسناد وزارت خارجه ، س 1300 ، ك 31 ، پ 1 ، ص 97 . ( 17 ) . اين نامه‌نگارى پس از اين ماجرا بود كه يكى از اهالى دولت‌آباد در حالى كه هيزم حمل مىكرده و در حال عبور از سرحد بوده است ، مورد اصابت گلوله از سوى پست‌هاى سرحدى شوروى قرار مىگيرد . ( اسناد وزارت خارجه ، س 1300 ، ك 44 ، پ 45 ، ص 12 ) . ( 18 ) . مراسله نمايندگى مختار شوروى در ايران به وزارت خارجه ، 4 / 12 / 1300 ، اسناد وزارت خارجه ، س 1300 ، ك 44 ، پ 45 ، ص 12 . ( 19 ) . روزنامه ايران ، 5 / 12 / 1300 ، ص 1 . ( 20 ) . حكومت اصفهان در گزارش خود اظهار داشت كه در جلوگيرى از خروج نقره توسط اتباع داخلى ، اقدامات جدى به عمل آورده است ولى در مورد بانك شاهنشاهى لازم است كه از سوى بانك مركزى به آنان تذكر داده شود . ( اسناد وزارت خارجه ، س 1300 ، ك 30 ، پ 17 ، ص 6 ) . ( 21 ) . بانك در پاسخ به وزارت امور خارجه ، مدعى شد كه بانك شاهنشاهى نقشى در خروج پول نقره از ايران ندارد و هيچ پولى را به خارج حمل ننموده است و اگر تجار ايرانى دست به چنين اقدامى زده‌اند ، مسئوليت جلوگيرى از آن به عهده دولت ايران خواهد بود ( اسناد وزارت خارجه ، س 1300 ، ك 30 ، پ 17 ، ص 7 ) . ( 22 ) . مراسله وزارت خارجه به بانك شاهنشاهى ، 4 / 12 / 1300 ، اسناد وزارت خارجه ، س 1300 ، ك 30 ، پ 17 ، ص 6 .