* انتصاب كفيل خزانه‌دارى كل « عميد الملك » كه مدتى در وزارت ماليه و خزانه‌دارى ، داراى مقام مهمى بود امروز به سمت كفالت خزانه‌دارى كل منصوب شد . 12 * موافقت دولت با پرداخت مبلغ يك هزار تومان به كارليه بلژيكى هيئت دولت با پرداخت مبلغ يك هزار تومان به بازماندگان موسيو « كارليه بلژيكى » رئيس گمرك بندر لنگه كه به دليل بيمارى در بوشهر فوت نموده بود ، موافقت كرد . 13 * درخواست وزارت فلاحت و تجارت براى آزادى دو تن از كاركنان اين وزارتخانه وزارت فلاحت و تجارت و فوايد عامه براى آزادى دو نفر از كاركنان اين وزارتخانه كه به جاى « مدبر الملك » 14 دستگير شده بودند ، براى سيد ضياء الدين طباطبائى ، نامه‌اى ارسال نمود . در اين نامه خطاب به سيد ضياء تصريح شده است : پس از اينكه مأمورين حكومت‌نظامى موفق نمىشوند مدبر الملك را دستگير نمايند ، در عوض « اسد اللّه خان » و « محمد قلى خان » را ( برادران او كه از كاركنان وزارت فوايد عامه بودند ) ، دستگير مىنمايند . وزارت فوايد عامه كه اين كارمندان خود را بىتقصير مىدانست ، با توجه به معوق ماندن كارهاى مرجوعه به آنان درخواست آزادى آنها را نمود . 15

--> ( 1 ) . در ساختار جديد وزارت جنگ بنا به پيشنهاد رضا خان ، بريگاد مركزى به قواى قزاق پيوست كه خود اقدامى براى تقويت قواى قزاق بود . از ديگر اقدامات مسعود كيهان در سمت وزارت جنگ تقاضاى اعطاى نشان درجه اول براى كلنل هنرى اسمايس و ژنرال آيرونسايد و برخى ديگر از افسران انگليسى بود . ( اسناد موسسه تاريخ معاصر ، شم 4558 - ن ) . ( 2 ) . تاريخ معاصر ايران ، س 1379 ، شم 15 و 16 ، ص 208 . ( 3 ) . ميرزا ابو القاسم خان عميد ملقب به انتظام الملك در سال 1299 ق ، در تهران متولد شد . پس از انجام تحصيلات مقدماتى و متوسطه ، وارد مدرسه علوم سياسى شد و دوره درس مزبور را به پايان رساند در سال 1321 ق ، در وزارت امور خارجه استخدام شد و چون به زبان فرانسه مسلط بود در زمره مترجمين وزارت امور خارجه درآمد . سپس به معاونت اداره ترجمه منصوب شد و در سال 1327 ق ، مدير دايره ترجمه و مطبوعات شد . در سال 1332 ق ، به رياست ادارهء گذرنامه منصوب گرديد و سرانجام در 1297 ش ، به جاى ميرزا حسين خان معين الوزراه كه به مقام فوائد عامه ارتقاء يافته بود ، به رياست كابينه وزارت امور خارجه منصوب گرديد و در 25 آذرماه 1297 از طرف وثوق الدوله رئيس الوزراء ، هيئتى به رياست مشاور الممالك انصارى وزير امور خارجه و به عضويت ذكاء الملك فروغى ، حسين معين الوزاره و ميرزا ابو القاسم خان انتظام الملك براى شركت در كنفرانس صلح ورساى براى احقاق حق دولت ايران كه در جنگ بين المللى خسارات زيادى متحمل شده بود ، به پاريس رفت و ليكن هيئت ايرانى را به كنفرانس راه ندادند . در اين مأموريت ميرزا ابو القاسم انتظام الملك زحمات زيادى متحمل گرديد . وقتى هيئت به ايران بازگشت ، انتظام الملك در پاريس باقى ماند تا همكارى لازم را با نصرت الدوله وزير جديد امور خارجه به عمل آورد . انتظام الملك در سال 1299 ش ، به ايران بازگشت و رياست اداره اروپا به وى واگذار شد . در خردادماه 1304 ، با سمت وزيرمختار در رم عازم ايتاليا شد . در اين مأموريت ، سفارتخانه‌هاى ايران در مجارستان و چكسلواكى به صورت « آكرديته » با وى بود . انتظام الملك قريب چهار سال در اين مأموريت باقى ماند . سرانجام در بهمن 1300 ش ، به ايران احضار و به عنوان كفيل وزارت خارجه ، به شاه و مجلس معرفى گرديد . انتظام الملك كه نام خانوادگى عميد را براى خود انتخاب كرده بود مدتى هم در مدرسه علوم سياسى ، تاريخ ايران تدريس مىنمود . ( زندگينامه و شرح حال وزراى امور خارجه ، ص 277 ) . ( 4 ) . روزنامه ايران ، 16 / 12 / 1299 ، ص 1 . ( 5 ) . اداره صحيه در آن زمان زير نظر وزارت داخله بود . ( م ) . ( 6 ) . روزنامه ايران ، 16 / 12 / 1299 ، ص 2 . ( 7 ) . همان ، ص 1 . ( 8 ) . وزارت خارجه به اين نامه حكومت‌نظامى تهران پاسخ داد ، براى جلوگيرى از وقوع برخى مشكلات لازم است منع اتباع خارجى از فروش مشروبات با حضور نمايندهء وزارت خارجه صورت بگيرد . ( اسناد وزارت خارجه ، س 1339 ق ، ك 26 ، پ 1 ، ص 9 ) . ( 9 ) . صادق صادق ( مستشار الدوله ) از وكلاى تندرو و همفكر و همراه تقىزاده در مجلس شوراى ملى اول بود . وى از جمله كسانى بود كه مانع ثبت كلمه مشروعه در دستخط فرمان مشروطيت توسط مظفر الدين شاه شد . پس از فتح تهران به عضويت مجلس عالى و هيئت مديره انقلاب درآمد . در مجلس دوم به رياست مجلس رسيد . سمت‌هاى بعدى وى در وزارت داخله ، پست و تلگراف ، فوايد عامه و وزير مشاور بود كه در دولت‌هاى مشروطه به آن سمت‌ها نائل آمد . وى در جريان قرارداد 1919 به مخالفت با قرارداد پرداخت و تبعيد شد ، پس از كودتا تحت تعقيب سيد ضياء قرار گرفت اما با عزل سيد ضياء ظاهرا مشكلات وى نيز خاتمه يافت و به خدمت رضا خان درآمد . وى عضو و رئيس مجلس مؤسسانى بود كه در 1304 ش ، رضا خان را به سلطنت برگزيد . در سال 1309 ش ، به سفارت ايران در تركيه منصوب شد و سفر رضا شاه به تركيه در زمان سفارت او صورت گرفت . وى پس از پنج سال مأموريت در تركيه ، به تهران احضار گرديد و به نيابت توليت مدرسه عالى سپهسالار انتخاب گرديد و پس از مدت كوتاهى بازنشسته شد در مرداد 1321 ش ، در دولت قوام السلطنه ، وزير مشاور كابينه قوام السلطنه بود . در سال 1328 ش ، سناتور انتصابى آذربايجان شد . سرانجام مستشار الدوله در سال 1332 ش ، در سن 88 سالگى در تهران درگذشت و در مقبرهء ظهير الدوله دفن گرديد . ( تاريخ بيست ساله ، ج 1 ، ص 96 ، 97 ، 189 ؛ خاطرات سرريدر بولارد ، ص 449 - 448 ؛ خاطرات من . . . ص 366 - 367 ؛ شرح حال رجال سياسى و نظامى ايران ، ج 2 ، ص 908 - 909 ) . ( 10 ) . خانوادهء مستشار الدوله پس از دريافت اين اخطار در نامه‌اى به رئيس الوزراء با اظهار بىاطلاعى از محل اختفاى وى و ابراز نگرانى از اين بابت از سيد ضياء الدين طباطبايى خواستند ، دستور دهد تا حكومت‌نظامى متعرض منزل آنان نشود . ( اسناد موسسه تاريخ معاصر ، شم 4202 - ن ) . ( 11 ) . مراسله حكومت‌نظامى تهران به خانوادهء مستشار الدوله ، 15 / 12 / 1299 ، اسناد مؤسسه تاريخ معاصر ، شم - 2403 - ن . ( 12 ) . روزنامه ايران ، 16 / 12 / 1299 ، ص 1 . ( 13 ) . زندگانى سياسى ، اجتماعى سيد ضياء الدين طباطبايى ، ص 206 . ( 14 ) . ابراهيم سهراب‌زاده ( مدبر الملك ) قبل از كودتاى 1299 ش ، به همراه ميرزا حسين خان سهام الدوله ، منشى سفارت اتريش ، جمعيتى به نام سوسياليست تشكيل داده بود . سهراب‌زاده نماينده مراغه در پنجمين دوره مجلس شوراى ملى ، وى در غائله جمهورى رضا خان از جمله سركردگان جمهورىخواهان بود كه تظاهراتى به هوادارى از جمهورى در تهران برپا كردند . سهراب‌زاده در آذر 1304 ش ، از مراغه به نمايندگى مجلس مؤسسان برگزيده شد تا سلطنت را به رضا خان انتقال دهد . پس از پايان دوره نمايندگى رسوايى اخلاقى و مالى كه مربوط به تصرف غيراخلاقى اموال عزيز خان خواجه بود وى را راهى زندان كرد و تمامى اموالش توسط رضا شاه مصادره شد . ( شرح حال رجال ايران ، ج 2 ، ص 325 و 326 ؛ رضا شاه ، خاطرات سليمان بهبودى ، ص 23 - 22 ؛ ديده‌ها و شنيده‌ها ، ص 437 ؛ تاريخ بيست ساله ، ج 3 ، ص 558 ؛ خاطرات عز الممالك ، ص 260 ، روزنامه اطلاعات ، 20 / 5 / 1305 ، ص 2 ) . ( 15 ) . مراسله وزارت فلاحت و تجارت و فوايد عامه به رياست وزرا ، 15 / 12 / 1299 ، اسناد مؤسسه تاريخ معاصر ، شم 4201 - ن .