حسن فراهانى
502
روزشمار تاريخ معاصر ايران ( فارسى )
[ تصوير ] احمد شاه ، هنگام سفر به اروپا سوار بر اتومبيل * تقاضاى بلژيك براى دريافت قوانين تابعيت در ايران سفارت بلژيك طى نامهاى به مشار السلطنه وزير امور خارجه وقت از دولت ايران درخواست نمود ، كليه قوانين وضعشده درباره پذيرش و عدم پذيرش تابعيت در كشور ، همچنين اسناد مربوط به تابعيت را در دو نسخه براى دولت بلژيك ارسال نمايد . 7
--> ( 1 ) . جنبش ميرزا كوچك خان بنابر گزارشهاى سفارت انگليس ، ص 120 و 119 . ( 2 ) . تلگراف نمره 906 لندبرگ به رضا خان ، 25 / 10 / 1300 ، اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى ، س 1300 ، پ 97 ، ص 84 . ( 3 ) . مراسله وزارت خارجه به وزارت ماليه ، 25 / 10 / 1300 ، اسناد وزارت خارجه ، س 1300 ، ك 31 ، پ 8 ، ص 18 . ( 4 ) . ميكلادزه سروان ژاندارم 25 سالهاى كه در قرهتپه در جنگ با سميتقو كشته شد . در اين جنگ 19 نفر صاحبمنصب نظامى به شكل فجيعى كشته شدند . سميتقو پس از موفقيت در جنگ مهاباد و زندهبهگور كردن چهار صد نفر صاحبمنصب و ژاندارم ، قلمرو حكمرانى خود را توسعه داد ( شرح حال رجال ايران ج 1 ، ص 137 ؛ تاريخ ژاندارمرى ايران ، ص 260 - 270 ) . ( 5 ) . سرلشكر امان اللّه جهانبانى فرزند ميرزا امان اللّه ضياء الدوله ، از اعقاب فتحعلى شاه قاجار در سال 1270 ش در تهران متولد شد . تحصيلات مقدماتى را در تهران به پايان رسانيد و سپس براى تكميل تحصيلات خود به مدرسهء نظامى سنپترزبورگ رفت . در سال 1917 به تهران بازگشت و از طرف وزارت امور خارجه به سمت وابسته نظامى ايران در پاريس منصوب شد . بعد از كودتا و از طرف سردار سپه به فرماندهى توپخانه ديويزيون قزاق منصوب گرديد وى در عمليات عليه سميتقو نيز شركت كرد و به همين دليل به درجه سرتيپى نايل آمد و به رياست ستاد اركان حرب رسيد . در سال 1302 ش ، از فرانسه و انگلستان ديدار كرد . گرچه وى از شاهزادگان قاجار بود ولى از تغيير سلطنت قاجار حمايت مىكرد . وى مدتى از پست خود بر كنار شد ولى دوباره مورد لطف رضا خان قرار گرفت و در تابستان 1305 به فرماندهى لشكر شرق رسيد . در پاييز 1307 ، فرماندهى نيروهاى اعزامى به بلوچستان و برقرارى امنيت در آنجا را بر عهده داشت و در همان سال به درجه سرلشكى رسيد . در اواخر پاييز 1309 ، براى گذراندن يك دورهء دو ساله ستاد به فرانسه اعزام شد . در سال 1311 ش ، به رياست بازرسى كل ارتش و در سال 1312 به سمت بازرسى كل مدارس نظام منصوب شد . در فروردين 1315 به رياست اداره صناعت منصوب شد اما در تابستان 1316 ش ، از كار بر كنار شد و همراه با چهل تن از مقامات اداره كل صنايع به زندان افتاد . وى به شركت در توطئهاى عليه شاه متهم شده بود . جهانبانى تا شهريور 1320 در زندان بود و پس از آن آزاد شد و در كابينه فروغى از او دعوت به كار شد و اعاده حيثيت گرديد . جهانبانى مشاغلى همچون استاندار آذربايجان ، فرمانده دانشگاه جنگ ، وزير كشور ، وزير راه ، وزير جنگ ، آجودان محمد رضا شاه ، فرمانده دانشكده افسرى ، سرپرست هيئتهاى ايرانى تعيين سرحدات مرزى با اتحاد جماهير شوروى و پاكستان و سناتور براى چند دوره را داشته است . وى به زبانهاى روسى و فرانسه تسلط داشت و كتابهاى مرزهاى ايران و شوروى ؛ سرگذشت بلوچستان و مرزهاى آن ، نبرد شكريازى ، سارى داش و . . . از جمله آثار اوست . آخرين درجه نظامى جهانبانى سپهبدى بود و سرانجام در سال 1352 ش ، درگذشت . جهانبانى داراى دو پسر به نامهاى مسعود و خسرو بود كه مسعود جهانبانى با حكم شاه سفير ايران در پاريس بود و خسرو جهانبانى در بانك مركزى اشتغال داشت . ( سالنامه دنيا ، س 1327 ، ص 131 ؛ تاريخ مختصر احزاب سياسى در ايران ، ج 1 ، ص 265 ؛ تاريخ بيست ساله ايران ، ج 2 ، ص 110 و 108 ؛ بزم اهريمن ، ج 1 ، ص 373 ؛ خاطرات كيانورى ، ص 290 ؛ تاريخ بيست ساله ايران ، ج 4 ، ص 130 ؛ ارتش و حكومت پهلوى ، ص 228 و 229 ) . ( 6 ) . تلگراف كلنل لوندبرگ به رئيس اركان حرب كل قشون ، 25 / 10 / 1300 ، اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى ، س 1300 ، پ 97 ، ص 80 . ( 7 ) . مراسله سفارت بلژيك به مشار السلطنه ، 25 / 10 / 1300 ، اسناد وزارت خارجه ، س 1300 ، ك 7 ، پ 2 ، ص 6 .