حسن فراهانى

464

روزشمار تاريخ معاصر ايران ( فارسى )

شنبه 25 آذر 1300 / 17 دسامبر 1921 / 17 ربيع الثانى 1340 * تصميم‌گيرى براى حمله به اكراد سردار ارشد و شجاع الدوله به « قرق » رفتند تا با مشورت با فرماندهء ژاندارم‌ها نقشه و تصميمى براى حملات آينده به اكراد طرح‌ريزى نمايند . 1 * وقوع جنگ بين ژاندارم‌ها و ماكويىها در يزدكان در جنگى كه در منطقهء يزدكان بين ماكويىها و اكراد رخ داد ، ماكويىها بعد از مختصر زدوخوردى بىجهت به « خان ديزج » عقب‌نشينى كردند و حتى عده‌اى از سواران آنها در « خان ديزج » نيز نمانده و از آنجا مستقيما به ماكو فرار نمودند ، فقط حدود سيصد نفر از سواران « شجاع الدوله » و چهار صد نفر ژاندارم باقى مانده بودند كه هم به تدريج در حال فرار بودند . بطوريكه ، در تپه‌هاى مقابل يزدكان فقط سربازان « خويى » مستقر بودند و اردوى ژاندارم هم در جبهه « قره‌تپه » تمركز يافتند . 2 خليل مشاور السلطان كارگزار آذربايجان در اين‌باره اظهار داشت : « از آن زمانى كه ، در آذربايجان هستم ، هيچگاه نديدم از گروه‌هاى چريكى در جنگ كارى ساخته باشد ، پول دولت را صد هزار ، صد هزار مىگيرند و هروقت با سختى روبرو شوند ، فرار مىكنند » . 3 * بريدن زبان سه مأمور ژاندارمرى اسماعيل سميتقو سه نفر از جاسوس‌هاى ادارهء ژاندارمرى را كه از خوى اعزام شده بودند ، در سلماس دستگير كرده و زبان آنان را بريد . 4 * در اختيار گرفتن سيم تلگراف انگليسىها در ايران وزارت پست و تلگراف از دولت تقاضا نمود ، سه رشته سيمى كه نظاميان انگليس از مرز قصرشيرين بدون اجازه به داخل ايران كشيده و تا آن زمان برنچيده بودند به دولت ايران واگذار نمايند تا براى برقرارى روابط تلگرافى با مرز از مخارج گزاف سيم‌كشى احتراز شود . پيرو تقاضاى وزارت پست و تلگراف ، رئيس الوزراء از وزارت امور خارجه خواست : در اين رابطه با سفارت انگليس مذاكره نموده و سعى نمايد ، حتى الامكان سيم‌ها به صورت رايگان به دولت واگذار شود و در صورتى كه انگليسىها از واگذارى مجانى سيم‌ها خوددارى كردند ، با قيمت مناسبى كه به نفع دولت باشد ، از آنها خريدارى شود . 5 * ادامه جنگ ميان قواى دولتى و شورشيان در قرق سه دسته از قشون دولتى در « قرق » در يك فرسخى خوى به يكديگر ملحق شده و به اتفاق يكديگر به جنگ با نيروهاى شورشى ادامه دادند . 6 * ورود جانشين نيومن تلگرافچى كنسولگرى انگليس به مشهد تى . ا . اف . لاول ( T . E . F . Lovel ) از سازمان تلگراف هند و اروپا به عنوان جانشين نيومن كه قرار بود به بيرجند اعزام شود ، به مشهد وارد شد . 7

--> ( 1 ) . روزنامه اتحاد 27 / 9 / 1300 ، ص 2 . ( 2 ) . تلگراف قوام حضور به كارگزارى كل آذربايجان ، 25 / 9 / 1300 ، اسناد وزارت خارجه ، س 1300 ، ك 45 ، پ 10 ، ص 84 . ( 3 ) . تلگراف كارگزار آذربايجان به وزارت خارجه ، 28 / 9 / 1300 ، همان ، ص 289 ؛ اسناد وزارت خارجه ، همان ، ص 290 . ( 4 ) . تلگراف كارگزارى خوى به كارگزارى كل آذربايجان ، 27 / 9 / 1300 ، اسناد ملى ايران ، شم ت 293001559 . ( 5 ) . مراسله رياست وزرا به وزارت خارجه ، 25 / 9 / 1300 ، اسناد وزارت خارجه ، س 1300 ، ك 33 ، پ 2 ، ص 21 . ( 6 ) . روزنامه ايران ، 29 / 9 / 1300 ، ص 3 . ( 7 ) . گزارش‌هاى كنسولگرى انگليس در مشهد ، ص 185 .