چهارشنبه 22 آذر 1300 / 14 دسامبر 1921 / 14 ربيع الثانى 1340 * ورود نظام السلطنه و هيئت همراه به مشهد نظام السلطنه با همراهى بيست نفر از سواران بختيارى تحت امر رضا قلى خان برادرزاده صمصام السلطنه ، وارد مشهد شد . در اين سفر محمد تقى خان پسر نظام السلطنه ، « مغيث السلطنه » معاونش و سعد الملك ، همراه او بودند . نظام السلطنه بر خلاف رسم معمول از قبول هداياى حكام نواحى كه به والى جديد تقديم مىشد خوددارى كرد . به عنوان نمونه « سردار معزز بجنوردى » تعدادى اسب و مقدارى پول براى او فرستاد كه به دستور نظام السلطنه پول‌ها را پس‌فرستادند ولى اسب‌ها را به اصطبل وى بردند . 1 [ تصوير ] سردار معزز بجنوردى * مخالفت شركت استاندارد اويل با پيشنهادهاى دولت ايران به دنبال اصرارهاى دولت ايران به منظور افزايش سهم خود از نفت استخراجى شمال و وثيقه گذاشتن عايدات توتون و ترياك به جاى عايدات نفت جنوب در قبال استقراض پنج ميليون دلارى از شركت استاندارد اويل آمريكايى ، اين شركت كه نياز مالى ايران را به خوبى تشخيص داده بود ، به بيش از ده درصد حق دولت ايران از نفت استخراجى و وثيقه گذاشتن عايدات توتون و ترياك در قبال اعطاى وام پنج ميليون دلارى به ايران رضايت نداد . 2 اين خبر را امروز حسين علاء در تلگرافى به احمد قوام اطلاع داد . 3

--> ( 1 ) . گزارش‌هاى كنسولگرى انگليس در مشهد ، ص 184 - 185 ؛ روزنامه ايران ، 26 / 9 / 1300 . ( 2 ) . با اينكه ، قوام سعى در وثيقه گذاشتن عايدات تنباكو و ترياك در قبال استقراض از كمپانى داشت ، ولى بحران مالى به وى اجازه انتخاب نداد و نهايتا شرايط استاندارد اويل را مبنى بر وثيقه گذاشتن عايدات نفت جنوب پذيرفت . قوام در پاسخ به تلگراف حسين علاء به وى خاطرنشان ساخت كه نرسيدن پول براى دولت او ايجاد مخاطره خواهد كرد . قوام در بخشى از تلگراف خود خطاب به حسين علاء اظهار داشت : « . . . در هرصورت چون در مقابل نرسيدن حقوق قشون و ادارات به هيچ‌وجه ، امكان مقاومت و تحمل باقى نمانده به جناب‌عالى اختيار داده مىشود كه به هرطريق ممكن گردد عمل استقراض را خاتمه داده و بدوا هرمبلغ كه ممكن شود به‌طور مساعده برسانيد كه هرگاه به فوريت وجه نرسد از شدت اضطرار كابينه استعفا خواهم نمود . . . » ولى مشكلى كه وجود داشت اين بود كه انگليسىها با وثيقه گذاشتن عايدات نفت جنوب مخالف بودند . ( نفت شمال ، ص 32 - 30 ) . ( 3 ) . نفت شمال ، ص 30 - 29 .