* درخواست اعزام تعدادى از نيروهاى پليس جنوب به تهران سيد ضياء الدين طباطبايى ، به فرمانده قشون جنوب در شيراز دستور داد يك ستون قشون 21 را به همراه توپخانه به تهران اعزام نمايد . 22

--> ( 1 ) . عيسى فيض ، كارمند پرسابقه وزارت ماليه بود كه در انگليس تحصيل كرده و با هيئت‌هاى نمايندگى انگليسى در تهران همواره مناسبات نزديك داشت و بويژه از اعتماد آرميتاژ اسميت برخوردار بود . عيسى فيض در فروردين 1300 ش ، به علت بيمارى از كابينهء سيد ضياء كناره گرفت و جهت معالجه به انگلستان رفت او آخرين سال‌هاى خدمت دولتى خود را در سمت كميسار عالى نفت ايران در لندن گذراند . وى در سال 1311 ش ، در سن 52 سالگى در اثر بيمارى سرطان درگذشت . ( شرح حال رجال سياسى و نظامى ايران ، ج 2 ، ص 1143 و 1144 ) . ( 2 ) . على اصغر مؤدب نفيسى ، معروف به مؤدب الدوله فرزند ميرزا على اكبر خان ناظم الاطباء نفيسى در سال 1254 ش ، در تهران متولد شد . پس از تحصيلات مقدماتى ، وارد دار الفنون شد و تحصيلات خود را در رشته طبابت به اتمام رسانيد و سپس جهت تكميل تحصيلات خود به بلژيك و فرانسه رفت . بعد از بازگشت به ايران استاد طب دار الفنون شد . در سال 1904 م ، در تهران مطب خصوصى داشت . در سال 1907 م ، مشاور شهردارى تهران بود و در سال 1921 م رئيس اداره كل صحيه تهران بود . در سال 1299 ش ، كه سيد ضياء الدين طباطبايى نخست‌وزير بود ، وزارتخانه جديدى به نام وزارتخانه صحيه و امور خيريه تأسيس نمود و مىتوان وى را اولين وزير بهدارى ايران دانست . در دوران رضا شاه پيشكار وليعهد شد و در سال 1927 به همراه وى به سوئيس رفت . سرانجام مؤدب الدوله در 2 تيرماه 1328 ش ، درگذشت . ( مجله آينده ، شم 12 - 7 ، س 1371 ، ص 412 ؛ خاطرات نصر اللّه انتظام ، ص 204 ؛ مجله جهان پزشكى ، شم 5 و 6 ، س 1328 ، ص 4 - 1 ؛ مجله وحيد ، شم 234 ، 15 / 10 / 2536 ، ص 25 و 28 ) . ( 3 ) . روزنامه ايران ، 12 / 12 / 1299 ، ص 3 ؛ در روزشمار تاريخ ايران ، اثر باقر عاقلى ، ج 1 ، ص 102 ، معرفى كابينه سيد ضياء به احمد شاه در تاريخ 10 / 12 / 1299 ذكر شده كه اشتباه است و تاريخ صحيح آن با استناد به روزنامه ايران ، 11 / 12 / 1299 ش ، مىباشد . ( م ) . ( 4 ) . تاريخ اين اعلان در كتاب تاريخ بيست ساله ايران ، ج 1 ، ص 267 - 268 ، 12 / 12 / 1299 ذكر شده كه اشتباه است . اصل اعلان در تاريخ 11 / 12 / 1299 منتشر مىشود و در روزهاى بعد نيز ، در روزنامه ايران تكرار مىشود . نمونه اصلى اين اعلان در گنجينه اسناد ، س 1373 ، شم ، 15 ص 12 منتشر شده است . ( م ) . ( 5 ) . اعلان مذكور در پنج ماده به شرح ذيل منتشر شد : « ماده اول - نظر به اينكه حكومت‌نظامى در شهر دار الخلافه حكمفرماست به استثناى طبقات نظامى عمومى صاحبان اسلحه از اسلحه‌فروش و غيره مكلفند كه اسلحه موجود در حجرات و امكنه و منازل خود را به انضمام فشنگ بدون فوت وقت به كميسارياى محل تسليم و قبض چاپى كه تهيه شده است دريافت دارند . ماده دوم - در قبض مزبور نمره و نوع تفنگ و مقدار فشنگ و اسم صاحب آن تصريح خواهد شد . ماده سوم - شش روز بعد از نشر اين اعلان كليه اسلحه‌هاى موجوده كه قبلا به كميسارياى محله تسليم نگشته باشد بدون قبض اخذ و ضبط دولت عليه خواهد شد . ماده چهارم - هرگاه ده روز از نشر اين اعلان بگذرد و صاحبان اسلحه در اجراى مواد اين اعلان خوددارى و تخلف نموده باشند علاوه بر اخذ و ضبط اسلحه ، به مجازات‌هاى سخت حتى ممكن است محكوم اعدام شوند ماده پنجم - به مأمورين نظميه و قواى تأمينيه حق داده شده و مىتوانند در هرموقع ، امكنه و منازلى را كه مورد سوءظن واقع شود ، ورود و تفتيش نمايند تبصره - تفنگ‌هاى ساچمه‌زنى و شكارى از مواد فوق مستثنى و براى حل آن بايد از اين فاصله از اداره نظميه جواز تحصيل نمايند رئيس كل تشكيلات نظميه و حاكم نظامى شهر مأمور اجراى مواد فوق هستند . حكومت‌نظامى شهر - كاظم » . ( 6 ) . روزنامه ايران ، 16 / 12 / 1299 ، ص 1 . ( 7 ) . روزنامه بيرمنگام پست ، 1 مارس 1921 . ( 8 ) . Norman to Curzon , 1 March 1921 . Fo 371 / 6403 ( 9 ) . تاريخ اين سند به اشتباه سال 1920 م ، درج شده است . ( 10 ) . در كابينهء سياه سه ماه و چند روزهء سيد ضياء الدين طباطبايى ، بيست و شش جلسه هيئت وزيران تشكيل گرديد كه اولين نشست روز سه‌شنبه يازدهم اسفند 1299 و آخرين نشست اين كابينه روز سه‌شنبه 27 ارديبهشت 1300 بود . ( زندگانى سياسى ، اجتماعى سيد ضياء الدين طباطبايى ، ص 203 ) . ( 11 ) . زندگانى سياسى ، اجتماعى سيد ضياء الدين طباطبايى ، ص 203 ، 205 . ( 12 ) . متن حكم سيد ضياء الدين به شرح ذيل مىباشد : « جناب آقاى الكساندر طومانيانس نظر به اينكه دولت در نظر گرفته است كه بانك استقراضى ايران را ضبط و اداره نمايد و براى رياست بانك مزبور وجود يك نفر شخص لايق ، امين و متخصص در امور ماليه لازم مىباشد لهذا جنابعالى را كه طرف اعتماد كامل دولت مىباشيد و همه‌وقت در انجام خدمات دولت حاضر بوده‌ايد ، براى رياست مزبور معين مىنمايم [ . ] لازم است به فوريت به بانك مزبور رفته : اولا - تمام بانك را از اموال منقول و غيرمنقول به طرز ادارى تحويل گرفته تمام دفاتر و اسناد را نيز مهر نماييد ثانيا - پرسنل بانك را عموما منحل نماييد تا بعد دستور استخدام داده شود . ثالثا - رسيدگى كامل به عمل آوريد كه امانات رهينه بانك چيزى از ميان نرود و كم و كسرى حاصل ننمايد . رابعا - ميزان حساب كليهء دفاتر را استخراج نموده به هيئت دولت ارائه دهيد و از روى همان شالوده كه لازم است طرح نماييد . خامسا - نقشه‌هاى لازمه را براى اداره كردن بانك هرچه زودتر تدارك نموده اقدام كنيد . به وزارت‌خانه‌ها و دواير نظامى امر شده است كه هرزمان به آنها براى مساعدت مراجعه نماييد همه نوع تقويت به عمل آورند . » ( اسناد وزارت خارجه ، س 1339 ق ، ك 36 ، پ 16 ، ص 142 ) . ( 13 ) . اسناد وزارت خارجه ، س 1339 ق ، ك 36 ، پ 16 ، ص 142 . ( 14 ) . اسناد كابينه كودتا ، ص 125 . ( 15 ) . همان ، ص 126 - 128 . ( 16 ) . روزنامه ايران ، 12 / 12 / 1299 ، ص 3 . ( 17 ) . تلگراف كارگزارى بوشهر به وزارت خارجه ، 12 / 12 / 1299 ، اسناد وزارت خارجه ، س 1339 ق ، ك 49 ، پ 13 ، ص 8 . ( 18 ) . اسناد وزارت خارجه ، س 1339 ق ، ك 1 ، پ 5 ، ص 12 . ( 19 ) . ميرزا فضلعلى مجتهد تبريزى از روحانيون آذربايجان و از نمايندگان دوره اول مجلس شوراى ملى ، براى معالجه به برلين رفته بود ولى در آنجا دار فانى را وداع گفت . ( 20 ) . اسناد كابينه كودتا ، ص 314 و 315 ؛ روزنامه ايران ، 13 / 12 / 1299 ، ص 1 . ( 21 ) . مصدق در كتاب خاطرات خود در اين‌باره چنين مىنويسد : « در اين تلگراف نام پليس جنوب ، به قشون جنوب تبديل شده و با گفته‌هاى دولت وطنى كه آن را به رسميت شناخته بود به كلى منافات است و مردم تصميم به اعتراض و مخالفت گرفتند . » ( خاطرات و تألمات مصدق ، ص 128 ) . ( 22 ) . خاطرات و تألمات مصدق ، ص 128 .