حسن فراهانى

445

روزشمار تاريخ معاصر ايران ( فارسى )

مشهور به اتحاد با چاپ فوق العاده‌اى از كشته شدن ميرزا كوچك خان جنگلى ( در يازدهم آذرماه ) اظهار خوشوقتى نمود . 11 * تقاضاى واگذارى امتياز سيستم آب‌رسانى و توزيع برق شهر تهران بانك و تجارتخانه « كنتينانتال » 12 در شهر « مانيخ » 13 آلمان با اعلام شرايطى 14 امتياز ساخت و ادارهء سيستم آب‌رسانى و توزيع برق در شهر تهران را از ايران تقاضا نمود . 15 * ملاقات وزيرمختار ايران در لندن با پادشاه انگلستان امروز پادشاه انگلستان اعتبارنامه ميرزا داوود خان مفتاح السلطنه ، وزيرمختار ايران در لندن را دريافت كرد . 16 * اعطاى لقب و مقام سرتيپى به خالو قربان بنا به حكم رضا خان وزير جنگ ، به « خالو قربان » لقب « سالار ظفر » و درجه سرتيپى اعطا شده و مقرر گرديد فوج و قواى خود را در قزوين براى حركت به آذربايجان تمركز دهد . 17 * تقاضاى آزادى زندانيان سياسى مشهد « آقازاده » از « حسين خزاعى » خواست ، طبق دستور رئيس الوزراء زندانيان سياسى مشهد را آزاد كند ولى حسين خزاعى در پاسخ گفت كه فقط به دستور وزير جنگ زندانيان را آزاد مىكند و به آقازاده نصيحت كرد كه در كار ديگران دخالت ننمايد . 18 * مخالفت قوام السلطنه با مشاركت استاندارد اويل و كمپانى نفت جنوب قوام السلطنه مطلع شد كمپانى استاندارد اويل قصد دارد به منظور اسكات كمپانى نفت جنوب ، با اين كمپانى وارد مذاكره شده و با آنها مشاركت نمايد ، ازاين‌رو در مراسله‌اى به حسين علاء خاطرنشان ساخت ، اگر اين خبر صحت داشته باشد ، علاوه بر اينكه مخالف ماده پنجم اعطاى امتياز است ، در افكار عمومى نيز كه فوق العاده متوجه موضوع امتياز شده است ، اثر سوئى خواهد داشت . قوام السلطنه در ادامه از حسين علاء خواست ، در صورت صحت اين خبر ، استاندارد اويل را از مشاركت با كمپانى نفت جنوب منصرف نمايد . 19 * اعلان عفو عمومى در روسيه و احتمال آزادى اسرائيلينكو روزنامه ايران در شماره امروز خود خبر داد ، دولت جمهورى روسيه به مناسبت آغاز چهارمين سال استقلال خود ، از اقدامات مخالفين خود صرف‌نظر كرده و اعلان عفو عمومى نموده است . اين روزنامه در ادامه افزود آزرلينكو ( اسرائيلينكو ) نيز بخشوده شده و شايد تا دور روز ديگر ، دولت ايران دستور آزادى وى را صادر نمايد . 20

--> ( 1 ) . Curzon to Bridgeman , 5 Dec 1921 , Fo 371 / 6417 / 13187 ; Loraine to Curzon , 7 Jan 1922 , Fo 371 / 7812 / 253 . ( 2 ) . جهت اطلاع بيشتر از متن سخنرانى ، ن ك : ايران ، 15 / 9 / 1300 ، ص 1 . ( 3 ) . روزنامه ايران ، 15 / 9 / 1300 ، ص 2 و 3 . ( 4 ) . تلگراف مؤيد حضور كارگزار گيلان به وزارت خارجه ، 13 / 9 / 1300 ، اسناد وزارت خارجه ، س 1300 ، ك 63 ، پ 2 ، ص 23 . ( 5 ) . با توجه به آنكه ، كنسولگرى روسيه در رشت در صدد تهيه مكانى براى ساختمان كنسولگرى و گشايش آن كنسولگرى در رشت بود ، كنسول روس خود به‌طور موقت در انزلى اقامت گزيده ولى نايب كنسولگرى روسيه در رشت حضور داشت . ( اسناد وزارت خارجه ، س 1300 ، ك 63 ، پ 2 ، ص 23 ) . ( 6 ) . كارگزار : از پست‌هاى سازمانى مهم وزارت امور خارجه در دوران يكصد سال كاپيتولاسيون ( قضاوت كنسولى ) ، مأمور وزارت خارجه در شهرهايى كه كنسول‌هاى خارجه اقامت داشتند و او مأمور رسيدگى به امر يكى از طرفين عدوى در صورت تابعيت ايران و مذاكره با كنسول‌ها بود . ( فرهنگ معين ، ذيل واژه كارگزار ) . ( 7 ) . تلگراف مؤيد حضور كارگزار گيلان به وزارت خارجه ، 13 / 9 / 1300 ، اسناد وزارت خارجه ، س 1300 ، ك 63 ، پ 2 ، ص 23 . ( 8 ) . كالش در حوالى آستارا واقع است . ( 9 ) . اسناد ملى ايران ، شم ت 290000482 . ( 10 ) . روزنامه ايران ، 16 / 9 / 1300 ، ص 2 . ( 11 ) . سردار جنگل ، ص 513 و فوق العاده روزنامه اتحاد ، 13 / 9 / 1300 ، ص 1 . ( 12 ) . Continental Bank and Handels : Maniz ( 13 ) . منظور شهر مونيخ است كه در جنوب كشور آلمان واقع است . ( 14 ) . شرايط كمپانى كنتينانتال براى واگذارى امتياز مزبور بدين شرح ذكر شد : امتياز انحصارى براى اداره كردن سيستم آب‌رسانى شهر تهران ، احداث گاز ، توزيع برق براى روشنايى و حرارت و . . . براى مدت نود و نه سال به كمپانى مزبور داده شود و هرآنچه زمين براى تأسيس كمپانى لازم باشد دولت با زور و با كمترين قيمت از مردم خريده و در اختيار كمپانى قرار دهد . همچنين دولت نيازهاى ديگر كمپانى از قبيل آب چشمه و چاه و قنات و رودخانه و غيره را نيز تأمين نمايد . در عوض كمپانى تا مدت ده سال اول ده درصد درآمد خالص خود را به دولت يا بلديه اختصاص دهد و از آن تاريخ به بعد فقط براى مساجد و بيمارستان‌هاى دولتى و ساختمان‌هاى بلديه آب‌رسانى را مجانى انجام دهد و براى مصارف بلديه نيز تخفيف بدهد . همچنين اين كمپانى در اين امتياز درخواست كرده بود بعد از پايان سه سال حق داشته باشد امتياز را مسترد نموده و يا به ديگرى انتقال دهد . ولى بلديه كه شرايط كمپانى آلمانى را مقرون‌به‌صرفه نمىدانست پس از مطالعه شرايط كمپانى مزبور اعلام كرد با اعطاى اين گونه امتيازات به شرط حفظ منافع دولت موافق است و لازم مىداند در موقع اعطاى امتياز شرايط ذيل با پيشنهاددهنده مطرح شود : 1 - مدت امتياز سى و پنجساله باشد و پس از پايان پانزده سال بلديه حق خريدارى آن را داشته باشد 2 - نصف سهام به ايرانىها فروخته شود 3 - پانزده درصد درآمدها به بلديه داده شود 4 - دو سال پس از امضاى امتياز ، عمليات اجرايى آغاز شده و بيش از يك سال براى رد امتياز ، فرصت داده نشود . 5 - كمپانى نتواند بدون اجازه دولت ايران امتياز مزبور را به شركت يا كمپانى ديگرى واگذار نمايد . 6 - پس از انقضاى سى و پنج سال نصف تأسيسات مجانا و نصف ديگر به قيمت عادلانه به بلديه واگذار شود . ( اسناد وزارت خارجه ، سال 1300 ، ك 17 ، صص 9 و 10 ) . ( 15 ) . مراسله سفير ايران در برلين به وزارت خارجه ، 29 / 11 / 1300 ، اسناد وزارت خارجه ، س 1300 ، ك 17 ، پ 7 ، ص 2 . ( 16 ) . روزنامه ايران ، 13 / 9 / 1300 ، ص 3 . ( 17 ) . همان ، ص 2 . ( 18 ) . گزارش‌هاى كنسولگرى انگليس در مشهد ، ص 182 . ( 19 ) . نفت شمال ، ص 14 . ( 20 ) . روزنامه ايران ، 13 / 9 / 1300 ، ص 2 .