حسن فراهانى

367

روزشمار تاريخ معاصر ايران ( فارسى )

[ تصوير ] بزرگداشت اعلاميهء بالفور ، ايوان جلوى مدرسه آليانس ، همدان 1918 م . بزرگداشت فوق در زمان احمد شاه قاجار برگزار شد و بيش از دو هزار نفر از مقامات ارشد نظامى و حكومتى همدان دعوت شده بودند . آنها كه ستارهء داوود زرد بر يقه دارند ، اعضاى « ياران صهيون » و بانيان مراسم فوق‌اند كه ستارهء داوود را با عنوان نماد عضويت در « ياران صهيون » به سينه زده‌اند . اين ستاره‌ها با علامت خواركننده يهوديان اروپايى در جنگ جهانى دوم ، همانند نيست .

--> ( 1 ) . گزارش وزارت داخله ، اسناد ملى ايران شم ت 293005975 . ( 2 ) . تلگراف مصدق ديوان به وزارت خارجه ، 20 / 7 / 1300 ، اسناد وزارت خارجه ، س 1300 ، ك 44 ، پ 13 ، ص 17 . ( 3 ) . حاج آقا نور اللّه اصفهانى نام اصلى وى مهدى و فرزند چهارم شيخ محمد باقر نجفى و نوه دخترى سيد صدر الدين عاملى بود كه در 1278 ق ، در اصفهان به دنيا آمد و بعدها به نور اللّه شهرت يافت ، وى در سال 1295 ق ، جهت تكميل تحصيلات خود راهى عتبات عاليات شد و تا سال 1304 ق ، به تحصيل خود در عتبات ادامه داد و پس از نيل به درجه اجتهاد به اصفهان بازگشت . در سال 1307 ق ، به همراه برادرش آقا نجفى به قلع و قمع بابىها اقدام كرد كه موجب تبعيد هردو به تهران گرديد كه شش ماه به طول انجاميد . وى با شركت در جنبش تنباكو وارد فعاليت‌هاى سياسى شد . در سال 1315 در تحريم كالاهاى خارجى و مصرف و ترويج مصرف كالاهاى داخلى اطلاعيه صادر كرد . در سال 1321 حاج نور اللّه و آقا نجفى به اتهام ايجاد بلوا و آشوب در اصفهان به تهران احضار شدند و پس از يك سال به اصفهان بازگشتند . حاج آقا نور اللّه به تبعيت از مراجع مشروطه‌خواه نجف ، مشروطه را تأييد كرد و با نفوذ سياسى و اقتصادى بيگانگان مخصوصا روس و انگليس به شدت مبارزه كرد . با شروع جنگ اول جهانى كميته دفاع ملى اصفهان را به هدف مقابله با اشغالگران بيگانه تشكيل داد . پس از پايان جنگ جهانى اول و اعلام عفو عمومى از سوى انگلستان در اوايل 1336 ق ، به اصفهان بازگشت . سال بعد كه خبر انعقاد قرارداد ننگين 1919 ايران و انگليس انتشار يافت وى از زمره مخالفان و منتقدان آن بود . در سال 1304 ش ، حاج آقا نور اللّه به دعوت برگزاركنندگان مراسم تاجگذارى رضا خان به تهران آمد و در آن مجلس حضور يافت و قرآنى به رضا خان هديه كرد و از او خواست تا طبق دستورات آن عمل كند . در سال 1306 ش ، وى به مبارزه با سياست‌هاى رضا شاه برخاست و در رأس يكصد نفر از علما و طلاب اصفهان به قم مهاجرت كردند و از تمامى مجتهدان و روحانيون ايران خواستند تا به آنان بپيوندند . روزبه‌روز بر تعداد مهاجران افزوده مىشد . مدتها تبادل تلگراف و نامه بين مقامات دولتى و مهاجران ادامه داشت تا كار به مذاكره كشيد و سرانجام مهاجران پيشنهادى را در قالب 5 ماده به دولت دادند كه مورد موافقت قرار گرفت . اين پيشنهاد به صورت لايحه از سوى دولت به مجلس ارائه گرديد . اما قبل از تصويب آن حاج آقا نور اللّه به‌طور ناگهانى و مشكوك در شب 4 دى 1306 ش ، درگذشت . ( انديشه سياسى و تاريخ نهضت بيدارگرانه حاج آقا نور اللّه اصفهانى ، ص مختلف ؛ ده نفر پيشتاز ، ص 167 - 140 ؛ تاريخ علمى و اجتماعى اصفهان در قرن اخير ، ج 2 ، ص 11 - 45 ) . ( 4 ) . تلگراف كارگزارى اصفهان به وزارت خارجه ، 22 / 7 / 1300 ، اسناد وزارت خارجه ، س 1300 ، ك 48 ، پ 9 ، ص 4 . ( 5 ) . فوق العاده روزنامه بهار ، 22 / 7 / 1300 ؛ گزارش‌هاى كنسولگرى انگليس در مشهد ، ص 162 .