حسن فراهانى

357

روزشمار تاريخ معاصر ايران ( فارسى )

جمعه 14 مهر 1300 / 7 اكتبر 1921 / 5 صفر 1340 * شنود تلگرافات توسط تلگرافچى انگليس در مشهد پس از سوءظن‌هايى كه به شنود تلگرافات بين تهران و خراسان توسط تلگرافچى انگليسى مطرح شده بود ، امروز به دعوت كلنل محمود خان نوذرى رياست ژاندارمرى خراسان ؛ خان بهادر خان معاون كنسولگرى انگليس ، مصدق ديوان كفيل كارگزارى خراسان ، شاهزاده نيّر همايون و علم الدوله رئيس نظميه خراسان براى باز كردن اتاق ويژهء مخابرات دولت انگليس در ساختمان تلگرافخانه مركزى حاضر شدند . پس از باز كردن درب اتاق ، حاضرين مشاهده كردند ، سيم نازك و سفيدرنگى به دستگاه تلگراف متصل شده كه به خارج اتاق امتداد يافته و روى آن پارچه و كاغذ سفيدى چسبانده شده است . با مشاهده اين سيم از تلگرافچى سؤال شد كه اين سيم به چه منظورى به دستگاه تلگراف متصل شده و به خارج اتاق منتقل شده است ؟ تلگرافچى پاسخ داد : چون رئيس خط راه ( راهدارخانه ) به تهران مىرفت ، اين سيم را متصل كردم تا از طريق تلفن با او صحبت كنم . سپس از تلگرافچى انگليسى سؤال شد آيا از طريق اين سيم ، امكان اطلاع يافتن از مطالب مخابره شده در تلگرافخانه وجود دارد ؟ تلگرافچى پاسخ داد : چنين امكانى وجود دارد 1 ولى من هرگز چنين عملى را انجام نداده‌ام ! ! 2 * عزيمت كنسول روسيه در استرآباد به قره‌سو امروز بعد از ظهر كنسول روسيه در استرآباد به همراه دو تن از بستگانش به لنگرگاه وارد شدند و پس از دو ساعت به طرف قره‌سو حركت نمودند . 3 * هشدار در خصوص اقدامات كنسول انگليس در شيراز آقا خليل ، مترجم كنسولگرى انگليس در بوشهر ، امشب به شكل محرمانه‌اى به عنوان سفر به محمره ، براى ملاقات حيدر خان به بندر ريگ رفت . كارگزار بوشهر ضمن اعلام خبر فوق به وزارت امور خارجه ، تصريح كرد : قبل از اينكه ، اوضاع اين مناطق در نتيجهء اقدامات « چيك » كنسول انگليس در شيراز بحرانى شود ، لازم است توجه ويژه‌اى به اين موضوع بشود . 4 * انتقال جنازه پسيان به شهرنو جنازه كلنل محمد تقى خان از مشهد به شهرنو 5 انتقال يافت 6 * حركت نيروهاى ژاندارم از سبزوار به مشهد ماژور اسماعيل خان طى تلگرافى به كلنل محمود خان اطاعت و انقياد خود را نسبت به وى ابراز نمود 7 و با نيروهاى تحت فرمان خود از سبزوار به طرف مشهد حركت كرد . 8 * انتصاب كفيل موقتى ايالت خراسان به دستور قوام السلطنه ، كفالت موقت ايالت خراسان به ماژور محمود خان نوذرى واگذار گرديد . 9

--> ( 1 ) . اين عمل تلگرافچى انگليسى همزمان با تحصن مترجم الملك ، رئيس تلگرافخانه خراسان به كنسولگرى انگليس بود . ( م ) ( 2 ) . تلگراف از خراسان به وزير خارجه ، 14 / 7 / 1300 ، اسناد وزارت خارجه ، س 1300 ، ك 33 ، پ 31 ، ص 1 و 2 . ( 3 ) . تلگراف حكومت استرآباد به وزير داخله ، 25 / 7 / 1300 ، اسناد وزارت خارجه ، س 1300 ، ك 49 ، پ 9 ، ص 10 . ( 4 ) . تلگراف كارگزارى بوشهر به وزارت خارجه ، 14 / 7 / 1300 ، اسناد وزارت خارجه ، س 1300 ، ك 51 ، پ 2 ، ص 37 . ( 5 ) . شهر نو در خراسان قرار دارد و با شهر نو جديد كه در تهران ساخته شده بود تفاوت دارد . ( م ) . ( 6 ) . گزارش‌هاى كنسولگرى انگليس در مشهد ، ص 158 . ( 7 ) . البته ماژور اسماعيل خان در روزهاى بعد به مخالفت شديد با كلنل محمود خان پرداخت و دليل موضع‌گيرى وى در اين مقطع به‌طور مشخص ابراز نشده است . ( م ) . ( 8 ) . روزنامه ايران ، 16 / 7 / 1300 ، ص 2 . ( 9 ) . همان ، 14 / 7 / 1300 ، ص 2 .