وزارت خارجه بريتانيا پيوست و در فاصلهء 1896 تا 1916 در مناصب مختلف در قاهره ، قسطنطنيه ، واشنگتن ، سن‌پطرزبورگ ، بوئنوس‌آيرس و توكيو خدمت كرد . با سمت وزيرمختار در سال 19 - 1918 ، عضو هيئت نمايندگى بريتانيا در كنفرانس صلح پاريس شد . وى به شش زبان زنده دنيا تسلط داشت . نرمن در مه 1920 م ، به تهران آمد و تا اكتبر 1921 وزيرمختار انگلستان در ايران بود . پس از بازگشت او به لندن كرزن از ديدنش امتناع كرد و وزيرمختارى بريتانيا در سانتياگو را به او پيشنهاد نمود ولى نرمن عذر خواست و در سال 1924 م بازنشسته شد . . ( See : Professional Diplomat )

--> ( 2 ) . Norman to Curzon , Fo 371 / 6401 / 2605 ( 3 ) . Norman to Curzom , 25 Februry 1921 . Fo 371 / 6402 . ( 4 ) . جرج ناتانيل كرزن ( George Nathaniel Curzon ) معروف به كرزن كلدستون ، كه به القابى چون ماركى ، ويسكونت ، بارون وارل ملقب شد . در 11 ژنويه 1859 در كلدلستون هال ( Kedleston Hall ) دربىشاير ( Derbyshire ) انگلستان به دنيا آمد و در تاريخ 20 مارس 1925 در لندن درگذشت . سياستمدار بريتانيايى ، نايب السلطنه هندوستان ( 1905 - 1898 ) ، وزير خارجه ( 1924 - 1919 ) كه در طول خدمت خود در وزارت خارجه ، نقش بزرگى در سياستگذارى بريتانيا ايفا كرد جرج بزرگترين فرزند « بارون چهارم اسكارزديل » ( 4 th Baron Scarsdale ) ، كشيش « كلدستون » بود . كرزن در سال 1880 به رياست « اتحاديه اكسفورد » انتخاب شد و در 1883 وارد كالج مذهبى « آل سولز » ( All Souls College ) شد . استعداد خاصى براى دوست‌يابى در جاهاى حساس داشت و همين سبب رنجش هم دوره‌اىهاى او مىشد . دو سال بعد ، او حتى بارها در كاخ « هتفليد » ( Hat field House ) ، خانه اجدادى لرد ساليسبورى ( Lord Salisbury ) رهبر حزب محافظه‌كار در مجلس اعيان ، غذا خورد تا در آنجا به تحقيق بپردازد و متن سخنرانى تهيه كند . پاداش او در ازاى اين كار ، اين بود كه ساليسبورى سفارش كرزن را به محافظه‌كاران « ساوت‌پورت » ( Southport ) ، لانكاشاير ( Lancashire ) كرد و آنها پذيرفتند كه او را به عنوان نامزد خود در انتخابات آتى برگزينند . كرسى او در حزب محفوظ بود ، و در سال 1886 براى اولين‌بار نماينده مجلس شد . او بنا به تأييد ساليسبورى ، وظايف پارلمانى خود را ناديده گرفت و آهنگ سفر به دور دنيا كرد و شيفته آسيا شد . حاصل اين سفر و چند سفر ديگر ، سه كتاب بود : « روسيه در آسياى مركزى » ( Russia in Contral Asia ) ( 1889 ) ، « ايران و قضيه ايران » ( Persia and persian Question ) ( 1892 ) كه نام‌آورترين اثر او بود ، و « مسائل خاور دور » ( Problem of the Far East ) ( 1894 ) . كرزن در 15 نوامبر 1891 ، اولين گام خود را در نردبان سياست با قبول دعوت ساليسبورى براى مقام معاونت وزارت امور هندوستان در دولت محافظه‌كار برداشت . در سال 1898 اعلام شد كه او به جاى « لرد الگين » ( Lord Elgin ) به نيابت سلطنت هندوستان خواهد رسيد و در سپتامبر همان سال به « بارون كرزن كدلستون » مفتخر شد . او جوانترين نايب السلطنه هندوستان در تاريخ بود و براى اين مقام خود را سخت آماده ساخت و همان‌گونه كه دوست داشت ، دفترى باشكوه براى خود تدارك ديد . در پايان پنج سال اول حضور كرزن در هندوستان ، دولت بريتانيا موفقيت‌هاى او را مورد تأييد قرار داد و مأموريت او را تمديد كرد ؛ اما به واقع ، دوران افتخارات درخشان به سرآمد و اكنون تراژدى سياسى فرامىرسيد . در صبح روز 16 آگوست 1905 ، تلگرامى از شاه ادوارد هفتم دريافت كرد مبنى بر اينكه استعفاى او مورد قبول قرار گرفته است . كرزن بازگشت خود را به انگلستان به تأخير انداخت و پس از مدتى بار ديگر خود را به لندن رساند . محافظه‌كاران از دولت بيرون مانده و كاميابىهاى وى به فراموشى سپرده شده بود . حتى لقب وارل كه معمولا به نايب السلطنه‌هاى كنار رفته اعطا مىشد به او داده نشد . در دورهء افول سياسى كه در پىآمد ، او به عنوان رئيس عالى و روشنفكر دانشگاه آكسفورد و چند سمت مهم ديگر برگزيده شد . اما كناره‌گيرى موقتى او از سياست ، با مرگ همسر وفادار او ، « مرى » ، همزمان شد . جاه‌طلبىهاى سياسى او آرام گرفته اما هرگز خاموش نشده بود و اميدهاى او بار ديگر در سال 1911 جوانه زد . در همان سال ، پس از تاجگذارى « جرج پنجم » كرزن القاب وارل ، ويسكونتى « اسكار زديل » و « بارونى رادنزديل » را دريافت كرد . او در تابستان 1915 به دولت ائتلافى « اچ . اچ . اسكيث » ( H . H . Aschuith ) پيوست ، و هنگامى كه لويد جرج بر سر كار آمد ، او به عنوان لرد به رياست مجلس اعيان رسيد . از آن پس ، كرزن يكى از اعضاى هيئت دولت بود كه به سياست‌ها و امور جنگ جهانى اول پرداخت . در دولت پس از جنگ كه توسط لويد جرج تشكيل شد ، به عنوان وزير خارجه برگزيده شد ، و اين مقامى بود كه از هرحيث شايسته آن بود . اما يك بار ديگر مورد خشم رئيس خود قرار گرفت و كنار گذاشته شد ، و سياست‌هاى دقيق طرح‌ريزى شده او نقش‌برآب شد . در اين هنگام بود كه استعفاى او حمايت بىچون‌وچراى محافظه‌كاران را ( كه رهبر ائتلاف ليبرال ، لويد جرج را حقير مىشمردند ) به سوى او كشاند و او را به اوج رساند . به جاى اينكه به وزارت چنگ بيندازد ، گذاشت تا محافظه‌كاران دولت را در 1922 تحويل گيرند تا او تمام اختيارات وزارت را به دست آورد . . او تا سال 1923 با افتخار خدمت كرد ، او در 1921 به لقب ماركى رسيد و بيش از هرچيز اميدوار بود كه پسرى مىداشت تا وارث عنوان او شود ، اما در اين جا نيز اميد او نقش‌برآب شد و در 9 مارس 1925 به خاطر وضعيت داخلى بدن زير عمل جراحى رفت و كمتر از دو هفته طول نكشيد كه در اثر عوارض بعدى درگذشت . ( آخرين سال‌هاى زندگى لرد كرزن ، مقدمه ، ص ز - ى ) . ( 5 ) . . Norman to Curzon , 25 Februry 1921 . Fo 371 / 6401 . ( 6 ) . قرارداد 1919 كه كرزن وزير خارجه انگليس طراح آن بود و توسط دولت وثوق الدوله تصويب شد با مخالفت گسترده مردم و مجلس روبرو گرديد . اين قرارداد ايران را به يك كشور تحت الحمايه تبديل مىكرد و مهمترين وزارتخانه‌هاى كشور زير نظر مستشاران انگليسى درمىآمد . ( ر . ك . وثوق الدوله قرارداد ننگين 1919 ) . ( 7 ) . Norman to Curzon . 25 Feb , 1991 , . Fo 371 / 6401 / 2605 . ( 8 ) . طراح كودتا ، ص 145 . ( 9 ) . مسعود كيهان ، معروف به ماژور مسعود خان ، فرزند عبد المطلب در سال 1272 ش ، در تهران متولد شد . خانواده‌اش او را در 13 سالگى براى تحصيل به فرانسه فرستاد و او تحصيلات ابتدايى خود را در شهر « پونتاليه » ( Pontalier ) آغاز نمود . سپس در دانشكده « سن‌سير » پذيرفته شد . در سن 24 سالگى طى اقامت كوتاهى در استانبول همراه با مهاجرين صدر مشروطيت به ايران بازگشت و به رياست پياده‌نظام و نظميه فارس منصوب شد . در سال 1919 م ، به ايران بازگشت و به همكارى با كلنل « اسمايس » انگليسى برگزيده شد . وى در مدت حضور در عثمانى نيز اقداماتى در طرفدارى از انگليسىها داشت . وى نيز مانند سياح به عضويت كميته انگليسى آهن در آمد ، كميته‌اى كه در آن دوره مركز سياست انگليس در ايران تلقى مىشد . كيهان به شدت مورد اعتماد « اسمايس » بود و در بركنارى استاروسلسكى وى نيز در كنار « اسمايس » و « آيرونسايد » قرار داشت . ايجاد هماهنگى بين سيد ضياء و رضا خان عمدتا توسط وى انجام مىگرفت وى يكى از فعالان كودتاى سوم اسفند 1299 ش ، بود . چون سپهدار خواست مبلغى را براى قزاق‌ها به قزوين بفرستد به توصيه سيد ضياء ، توسط ماژور مسعود خان فرستاد تا او نظارت آن را عهده‌دار باشد . او در كابينه سيد ضياء وزير جنگ بود ، پس از كودتا مسعود خان به علت مداخلات سردار سپه در امور نظامى استعفا داد و سردار سپه جاى او را در وزارت جنگ گرفت و او به عنوان مشاور در كابينه باقى ماند و در سال 1307 به قصد ادامه تحصيل در رشته تاريخ و جغرافيا از طرف دولت به اروپا رفت و پس از پايان تحصيل به ايران بازگشت و به تدريس پرداخت . پس از تأسيس دانشگاه تهران در سال 1313 ش ، كرسى جغرافيا به او داده شد و در سال 1325 ش ، معاون دانشگاه تهران شد . مسعود كيهان در كابينه منصور به مدت سه ماه وزير فرهنگ شد و مدتى را نيز نايب التوليه مدرسه عالى سپهسالار بود . سرانجام مسعود كيهان در سال 1345 ش ، در تهران درگذشت . ( وزراى معارف ايران ، ص 167 ؛ تاريخ مختصر احزاب سياسى ايران ، ج 1 ، ص 171 و 172 ؛ خاطرات نخستين سپهبد ايران ، ج 1 ، ص 556 ؛ خاطرات و خطرات ص 262 ، تاريخ بيست ساله ايران ، ج 1 ، ص 162 ، 215 ، 222 ، 351 ، 352 ؛ حيات يحيى ، ج 4 ، ص 151 ، و رك : جغرافياى ايران از دار الفنون تا انقلاب اسلامى ) . ( 10 ) . تاريخ معاصر ايران ، س 1380 ، شم 19 و 20 ، ص 75 . ( 11 ) . اسناد كابينه كودتا ، ص 71 .