حسن فراهانى

348

روزشمار تاريخ معاصر ايران ( فارسى )

[ تصوير ] تعدادى از نظاميان بلشويك

--> ( 1 ) . جعفرآباد در سر راه شوسه قوچان به شيروان و در جنوب‌شرقى قوچان واقع شده است . ( 2 ) . گزارش‌هاى كنسولگرى انگليس در مشهد ، ص 156 . ( 3 ) . كلنل محمد تقى خان پسيان ، ص 334 و 335 . ( 4 ) . « سر آرنولد ويلسون » ( Sir Arnold Wilson ) نظامى انگليسى و مأمور اداره سياسى هندوستان ، در 18 ژوئيه 1884 م متولد شد و در سال 1903 وارد خدمت ارتش گرديد . او در نوامبر 1907 م در سن 23 سالگى و با درجه ستوانى از هندوستان به ايران اعزام شد . وى فرمانده بيست سرباز از هنگ هيجدهم نيزه‌دار بنگال بود كه با عنوان حفاظت از كنسولگرى اهواز ولى در حقيقت براى پاسدارى از ميدان‌هاى نفتى به خوزستان اعزام شدند و از سال 1909 تا 1911 كنسول انگليس در خرمشهر و اهواز بود . از سال 1911 تا 1912 را براى انجام مأموريت تهيه نقشه آينده راه‌آهن لرستان و فارس گذرانيد و از سال 1912 تا 1913 معاون دوم كنسولگرى بوشهر بود . وى در سال 1914 با درجه سروانى مأمور جبههء جنگ گرديد . در خلال سال‌هاى 1921 تا 1924 نيز رياست كل امور ادارى شركت نفت ايران و انگليس را بر عهده داشت . در سال 1924 به شركت نفت ايران و انگليس در لندن منتقل شد . چند سال بعد ، از شركت نفت استعفا داد و نمايندهء مجلس شد . وى مناصب ديگرى نيز بدست آورد . همچنين نشان‌هاى افتخار زيادى از دولت انگليس به وى داده شد . ويلسون كتاب‌هاى زيادى نيز نوشت كه از جمله آنها « خليج فارس » ، « جنوب‌غربى ايران » و « كانال سوئز » بوده است . وى در 31 مه 1940 درگذشت ( بختيارى در آينه تاريخ ، ص 109 ، 164 ؛ تاريخ سياسى اجتماعى بختيارى ، ص 221 ؛ تاريخ روابط سياسى ايران و انگليس در قرن نوزدهم ميلادى ، ص 385 و 308 ؛ تاريخ بختيارى ، ص 119 ؛ انگليسىها در ميان ايرانيان ، ص 243 ؛ تاريخ مسجد سليمان از روزگاران باستان تا امروز ، ص 89 ؛ از بيستون تا زردكوه بختيارى ، ص 81 ) . ( 5 ) . هربرت جرج چيك در 19 نوامبر 1882 در انگلستان به دنيا آمد . سمت‌ها و مقامات وى در ايران عبارت بودند از : دستيار سفارت انگلستان در تهران در سال 1905 ؛ كفيل نايب كنسولگرى بوشهر از 18 دسامبر 1906 ؛ نايب كنسول انگليس در بوشهر از ژانويه 1909 ؛ مشاور بازرگانى ؛ سركنسول و نماينده سياسى مقيم در خليج‌فارس از 14 اكتبر 1910 ؛ كفيل بانك شاهنشاهى عثمانى در بصره تا مارس 1915 ؛ خدمت در بوشهر تا 1918 ؛ خدمت در سازمان تجارت ماوراى بحار 1918 ؛ مسئول كنسول‌گرى شيراز از 23 مارس 1921 ؛ كنسول انگليس در شيراز در سال 1921 ؛ سركنسول انگليس در يونان 1929 . از اقدامات مهم وى حضور و فعاليت او در جنگ 1333 ق ، بين مبارزان جنوب و دولت انگليس است . او كه در بوشهر به مستر چيك شهرت داشت در جنگ 1333 ق نايب كنسول انگليس در بوشهر بود و با حيله‌ها و ترفندهاى سياسى براى دولت متبوع خويش خدمات فراوانى انجام داد و صدمات بسيارى به منافع ايران در جنوب وارد ساخت . ( بوشهر در مطبوعات عصر قاجار ، ص 243 - 244 ) . ( 6 ) . كارگزارى كل بوشهر در گزارش خود به وزارت خارجه متذكر شد با توجه به اقدامات چيك در زمان جنگ جهانى كه ويس كنسول انگليس در بوشهر بوده ، بايد توجه كامل به عمليات او مبذول شود . ( اسناد وزارت خارجه ، س 1300 ، ك 51 ، پ 2 ، ص 46 ) . ( 7 ) . تلگراف كارگزارى كل بوشهر به وزارت خارجه ، 20 / 7 / 1300 ، اسناد وزارت خارجه ، س 1300 ، ك 51 ، پ 2 ، ص 46 . ( 8 ) . نمين يكى از شهرهاى استان اردبيل است كه در منطقه كوهستانى واقع شده كه از شمال به آذربايجان و از شرق به گردنه حيران و مرز آذربايجان و از جنوب به رودخانه قره‌سو و از مغرب به بخش رضى محدود است . ( 9 ) . تلگراف صادق الدوله از آستارا به وزارت خارجه ، 8 / 7 / 1300 ، اسناد وزارت خارجه ، س 1300 ، ك 45 ، پ 11 ، ص 1 . ( 10 ) . باغچه‌سرا در سر راه شوسه اردبيل به آستارا و در سه هزار گزى غرب آستارا واقع شده است . ( 11 ) . مراسله از آستارا به وزارت داخله ، 8 / 7 / 1300 ، اسناد وزارت خارجه ، س 1300 ، ك 15 ، پ 4 ، ص 9 . ( 12 ) . مراسله از آستارا به تهران ، 9 / 7 / 1300 ، اسناد وزارت خارجه ، س 1300 ، ك 15 ، پ 4 ، ص 14 . ( 13 ) . روزنامه ايران ، 9 / 7 / 1300 ، ص 2 . ( 14 ) . مراسلهء كارگزارى بوشهر به وزارت خارجه ، 8 / 7 / 1300 ، اسناد وزارت خارجه ، س 1300 ، ك 51 ، پ 17 ، ص 3 . ( 15 ) . روزنامه ايران ، 9 / 7 / 1300 ، ص 2 .