[ اسفند ماه 1299 ] دوشنبه 3 اسفند 1299 / 21 فوريه 1921 / 12 جمادى الثانى 1339 * كودتا عليه دولت سپهدار در ساعت يك بامداد ، دو هزار و پانصد تن قزاق به فرماندهى رضا خان 1 كه از قزوين حركت كرده بودند ، از دروازه‌هاى قزوين و حضرت عبد العظيم ( عليه السلام ) به تهران وارد شده و بدون هيچ درگيرى خاصى شهر تهران را تصرف و دولت سپهدار 2 را سرنگون كردند . قزاق‌ها مراكز مهم و استراتژيك شهر را تصرف كرده كنترل سازمان‌هاى دولتى را به دست گرفته و با احمد شاه وارد مذاكره شدند . 3 * توقيف رجال كشور كودتاچيان تمام صبح امروز به توقيف شخصيت‌ها و تعطيل كردن احزاب مشغول بودند آنها دو دسته از مردم را دستگير و به قزاقخانه مىبردند . دسته‌اى از آنان خانواده‌هاى مهم و برجسته ، مانند نخست‌وزيران پيشين ، وزراى سابق ، شخصيت‌هاى عاليرتبه و يا ثروتمندان بودند و دستهء ديگر ، سران گروه‌هاى مخالف قرارداد ايران و انگليس ، بودند . برخى توقيف‌شدگان عبارت بودند از : شاهزاده فرمانفرما ( رئيس سابق دولت ، حاكم پيشين فارس ) ، شاهزاده نصرت الدوله ( وزير خارجه سابق ) و شاهزاده سالار لشكر ( وزير جنگ سابق ) و پسرش ، شاهزاده عين الدوله ( رئيس سابق دولت ) ، سپهدار اعظم ( رئيس سابق دولت ) ، سعد الدوله ( رئيس سابق دولت ) ، اميرنظام ( وزير جنگ سابق ) مشاور السلطنه ( وزير خارجه سابق ) ، مشاور الدوله ( معاون وزارت جنگ ) ، محتشم السلطنه ( وزير خارجه سابق ) ، ناصر السلطنه ( وزير سابق ) و پسرش ، مختار الدوله ( وزير سابق ) ، مستشار الدوله ( وزير سابق ) ، ممتاز الملك ( وزير سابق ) ، حاجى امين الضرب ( سرمايه‌دار و بازرگان ) ، حاجى معين التجار بوشهرى ( سرمايه‌دار و بازرگان ) ، امام‌جمعه تهران ، حاجى محمد تقى بنكدار ، 4 ارباب جمشيد ، سيد حسن مدرس ، ميرزا يانس ارمنى ( متهم به بلشويك ) ، دكتر مهدى خان ( پزشك و عضو سابق كميسيون كارشناسان ايران و انگليس ) ، تعداد دستگيرشدگان بيش از دويست نفر بودند ، ولى بختيارىها و خاندان مخبر السلطنه ( والى آذربايجان ) مستثنى شده بودند . افكار عمومى ، سفارت انگليس را مسبب كودتا مىدانست . سپهدار اعظم رئيس الوزراى وقت نيز از بيم دستگيرى به سفارت انگليس گريخت . به سپهدار كه به سفارت انگليس گريخته بود اطمينان داده شد ، نگران نباشد . 5 [ تصوير ] فتح اللّه خان اكبر ( سردار منصور - سپهدار اعظم )