حسن فراهانى
224
روزشمار تاريخ معاصر ايران ( فارسى )
[ تصوير ] افسران انگليسى و ايرانى پليس جنوب
--> ( 1 ) . Inter - Departmental Committee on Petroleum minutes of the 6 th metting Held on 30 June 1921 , Fo 371 / 7014 / 8377 . ( 2 ) . روزنامه ايران ، 10 / 4 / 1300 ، ص 1 . ( 3 ) . روزنامه تايمز ، 30 ژوئن 1921 . ( 4 ) . اردوباد مكانى در شرق جلفا است . ( 5 ) . روزنامه ايران ، 9 / 4 / 1300 ، ص 2 . ( 6 ) . تلگراف كارگزارى درهجز و كلات به وزير خارجه ، 11 / 4 / 1300 ، اسناد وزارت خارجه ، س 1339 ق ، ك 42 ، پ 9 ، ص 8 . ( 7 ) . شيخ حسين حائرى مازندرانى از علما و مراجع تقليد مجاهد ايران در قرن سيزدهم و چهاردهم هجرى بود . وى فرزند شيخ زين العابدين بود كه از مدرسان و مراجع تقليد زمان خود محسوب مىشد . او احتمالا در كربلا به دنيا آمد و نزد استادان آنجا ، از جمله پدرش درس خواند و از وى اجازه دريافت كرد . هنگامى كه پدرش در 1309 ق ، در كربلا درگذشت ، وى در مقام مرجعيت و امامت جماعت و تدريس جانشين او گرديد و بعضى از مقلدين پدرش ، بالاخص شيعيان هند ، از او تقليد مىكردند . شيخ محمد حسين ، عالمى آگاه به مسائل سياسى جهان اسلام بود و با نفوذ قدرتهاى خارجى در سرزمينهاى اسلامى به شدت مقابله مىكرد . در 1329 ق ، كه متجاوزان روسى به مرزهاى شمالى كشور تجاوز كردند و به تبريز و مشهد وارد شدند و به كشتار آزادىخواهان پرداختند ، وى به همراه گروهى ديگر از علماى كربلا و نجف ، طى اعلاميهاى بر ضد متجاوزان روسى اعلام جهاد كرد و در اعتراض به تجاوز روسها همراه گروه كثيرى از مراجع و علما و طلاب به كاظمين رفت . در بخشى از اعلاميه جهادى وى آمده بود : « . . . به عموم حجج اسلام و سرداران عظام و رؤساى ايلات و عشاير جليله ايران . . . يا للمسلمين ! يك مشهد مقدس رضوى على ساكنه آلاف التحيه و الثناء در مملكت شماست . آيا رواست كه با وجود امثال شماها ، به تصرف كفار [ روس ] درآيد و ننگ تاريخى آن براى شماها باقى بماند ؟ گذشتهها هر چه بود گذشت ، حالا كه آخرين نفس است براى حفظ دين و دنيا و ابقاء شرف و شؤون و نواميس خودتان ، تمام عشاير و ايلات جنوب و شمال و شرق و غرب ايران ، دست اتحاد و برادرى به هم داده و در اينروز سياه ، مسلمانان از اعمال اغراض شخصيه خود ، اعراض نمايند . هركدام صفحه خود را كاملا تعهد نموده و در حفظ دين و دولت و استقلال مملكت ، از عشاير طرابلس غرب عبرت بگيرند كه در مقابل هجوم ايطالى ، وطن اسلامى خودشان را با كمال جديت و بذل جان و مال محافظت مىنمايند . از غيرت و حميت اسلامى شماها اميدواريم كه به يك اتحاد ملى و مساعدت مجدانه با دولت حاضره ، اجانب را طورى از وطن مقدس خودتان مأيوس فرماييد كه خودشان سر خود را گرفته و خروج به سلامتى را غنيمت شمارند . . . » . وى همچنين در 1332 ق ، بر ضد متفقين كه به عثمانى اعلام جنگ داده و به سرزمينهاى آن هجوم آورده بودند ، دو فتواى جهاد صادر كرد . او تا شوال 1339 ق ، كه به سراى جاويد شتافت ، در كربلا به اقامه وظايف شرعى مشغول بود و حاشيهاى ، نيز به رساله پدرش نوشت . ( علماى مجاهد ، ص 425 و 424 ) . ( 8 ) . روزنامه ايران ، 10 / 4 / 1300 ، ص 1 . ( 9 ) . همان ، 12 / 4 / 1300 ، ص 1 . ( 10 ) . همان ، 10 / 4 / 1300 ، ص 1 . ( 11 ) . گزارشهاى كنسولگرى انگليس در مشهد ، ص 91 .