حسن فراهانى

208

روزشمار تاريخ معاصر ايران ( فارسى )

شنبه 28 خرداد 1300 / 18 ژوئن 1921 / 11 شوال 1339 * اعتراض سوئدىها نسبت به سوءرفتار با صاحب‌منصبان سوئدى وزير امور خارجه سوئد در ديدارى با سفير ايران در استكهلم نسبت به رفتار نامناسب با صاحب‌منصبان سوئدى در ايران ، اعتراض و ابراز نارضايتى نمود . به خصوص از ماجرايى كه حدود چهار ماه قبل اتفاق افتاده و در آن ماجرا ماژور « شوبرگ » 1 در مجادله‌اى از يك مأمور تحت امرش كتك خورده بود ، بسيار گله‌مند بود . 2 * تغيير آرم سربرگ‌هاى ادارهء ژاندارمرى رضا خان وزير جنگ دستور داد آرم ( نشانه ) سربرگ‌هاى اداره ژاندارمرى كه همان آرم وزارت داخله بود تغيير يافته و به جاى آن آرم وزارت جنگ چاپ شود . 3

--> ( 1 ) . سرگرد شوبرگ از اعضاى دومين گروه افسران سوئدى بود كه وستداهل رئيس شهربانى در مسافرت خود به سوئد از او براى كار در نظميه ايران دعوت به عمل آورد . شوبرگ پس از آمدن به ايران مدتى در تهران به كار مشغول بود و سپس به عنوان نخستين رئيس شهربانى نوين و به سبك جديد قزوين منصوب و در اين شهر به كار سرگرم شد . از وقايع مهم دوران رياست شوبرگ در قزوين مىتوان به درگير شدن نيروهاى نظميه با كاركنان كنسولگرى انگليس در اين شهر و سپس ورود نيروهاى اشغالگر روسى به قزوين به بهانه حفظ آرامش و دستگيرى شوبرگ در تاريخ 14 دسامبر 1915 ( 21 آذر 1294 ش ) ، اشاره كرد « . . . سپاهيان روس كه در اطراف شهر قزوين مستقر بودند روز سه‌شنبه 21 آذر 1294 ش ، به دنبال زدوخوردى كه بين گماشتگان كنسولگرى انگليس با افراد پليس صورت گرفت وارد شهر شده ابتكار عمل را به دست گرفتند و پس از دستگيرى چند نفر از آژان‌هاى نظميه و مستخدمين كنسولگرى انگليس ، « موسيو شوبرگ » رئيس سوئدى نظميه قزوين را توقيف و زندانى كردند . در اين ايام وزارت داخله سرپرستى نداشت ، زيرا « شاهزاده عين الدوله » كه بعد از وقايع هفتم محرم به سمت وزير داخله وارد كابينه شده بود به بهانه كسالت ، از رسيدگى به امور وزارت داخله خوددارى مىكرد . رئيس تشكيلات نظميه « مسيو وستداهل » نيز به واسطه تعويق در پرداخت حقوق آن اداره از شغل خود كناره‌گيرى كرد و استعفاى خود را براى رئيس الوزراء فرستاده بود به ناگزير در موضوع بازداشت رئيس نظميه قزوين ، از طرف وزارت خارجه اقداماتى صورت گرفت و سفارت روس به رياست قشون روس دستور داد رئيس نظميه قزوين را به حكومت قزوين تحويل دهند تا تحت الحفظ به وسيله قزاق‌هاى ايرانى به تهران انتقال يابد . سرگرد شوبرگ پس از انتقال به تهران در شهربانى تهران به كار مشغول شد و در سال 1296 ش ، به رياست اداره تأمينات ( آگاهى ) گمارده شد . به دنبال منصوب شدن قوام السلطنه به والىگرى خراسان ، قوام با هماهنگى وزارت داخله از شوبرگ جهت رياست شهربانى مشهد دعوت به عمل آورد ، شوبرگ در فروردين 1297 ش ، با گروه همراهش به عنوان رئيس نظميه مشهد وارد اين شهر شد . هزينه سفر شوبرگ و همراهانش از تهران تا مشهد 1128 تومان بوده است . شوبرگ تا هنگام دستگيرى قوام السلطنه به وسيله كلنل محمد تقى خان پسيان در اين شهر به كار اشتغال داشت ولى پس از دستگيرى قوام السلطنه به ( دستور دولت و اعزام او به تهران ( 13 فروردين 1300 ش ، ) او و معاونش عبد اللّه خان از كار بر كنار و از مشهد اخراج گرديدند و به جاى شوبرگ علم الدوله از سوى كلنل پسيان به رياست نظميه مشهد گمارده شد . پس از اخراج شوبرگ از مشهد او به سمت رئيس اداره آگاهى تهران منصوب گرديد . ( نظم و نظميه ، در دوره قاجاريه ، ص 189 ؛ توفان در ايران ، ج 1 ، ص 522 ؛ خاطرات عبد اللّه بهرامى ، ص 523 ؛ رهبران مشروطه ، ص 659 ؛ ايران و جنگ جهانى اول ، اسناد وزارت داخله ، ص 208 ؛ تاريخ مختصر احزاب سياسى ايران ، ص 152 ؛ پليس خفيه ، ص 57 ) . ( 2 ) . تلگراف سفارت ايران در استكهلم به وزارت خارجه ، 29 / 3 / 1300 ، اسناد وزارت خارجه ، س 1339 ق ، ك 26 ، پ 5 ، ص 4 . ( 3 ) . روزنامه ايران ، 29 / 3 / 1300 ، ص 1 .