حسن فراهانى

148

روزشمار تاريخ معاصر ايران ( فارسى )

ماشاء اللّه ، قاتل نرسس ارمنى بايد متوقف گردد و دليلى ندارد كه براى كشته شدن يك نفر ارمنى ، مسلمانى كشته شود . گروهى از مردان و زنان نيز ، فرياد يا حسين ! سردادند و قصد حمله به اداره نظميه را داشتند كه با مشاهده سواران مسلح از قصد خود منصرف شدند . 7 * عزيمت خانواده قوام السلطنه به تهران پس از دستگيرى قوام السلطنه اعضاى خانواده وى ، امروز به همراه « جلال السلطنه » پسرخوانده وى ، از مشهد ، عازم تهران شدند . 8 * تقاضاى زرتشتيان و ارامنه براى مجازات قاتل نرسس ارمنى انجمن ناصرى زرتشتيان و انجمن ملى ارامنه كرمان در نامه‌اى به سيد ضياء الدين طباطبايى ضمن تشريح بخشى از اقدامات فجيع 9 ماشاء إله نام گماشته بانك شاهنشاهى كرمان و همدستانش به‌ويژه يكى از آنها به نام « داداش » ، 10 اعتراض خود را نسبت به جنايات آنها ابراز داشتند ارامنه و زرتشتيان در بخشى از نامه خود با بيان اينكه مطابق قوانين تمام اديان عالم ، زانى ، سارق ، قاتل و محارب محكوم به اعدام هستند و اين عده نيز به قتل و جنايت خود اقرار كرده‌اند ، اظهار داشتند با رعايت قوانين عدل و انصاف و حفظ حدود و حقوق و تأمين آسايش اقوام مختلف خصوصا اقليت‌ها خواستار قصاص فورى دستگيرشدگان هستند . ارامنه و زرتشتيان در انتهاى نامه خود به تلاش دولت براى الغاى كاپيتولاسيون اشاره كرده و اظهار داشتند ، درحالىكه عده‌اى عوام‌فريب حقوق غير مسلمانان را از حقوق حيوانات باركش هم پست‌تر قرار مىدهند چگونه مىتوان موافقت ملل مختلف را براى الغاى كاپيتولاسيون جلب نمود ! 11 * تقاضاى ايران از دولت انگليس براى حمايت از اتباع ايرانى مقيم چين پس از اعلام دولت انگليس مبنى بر عدم حمايت از اتباع ايرانى مقيم چين ، وزارت امور خارجه امروز در پاسخ به اين تصميم دولت انگليس ، با ارسال نامه‌اى به سفارت انگليس در تهران با اظهار اين‌كه ، هيچ مانعى براى حفاظت از منافع ايرانيان مقيم چين از سوى مأمورين دولت انگليس وجود ندارد زيرا ايران هنوز نماينده سياسى به چين اعزام نكرده است ، 12 از دولت اين كشور تقاضا نمود مأمورين انگليس در چين مانند گذشته حمايت از اتباع ايرانى را بر عهده داشته باشند تا مأمورين سياسى دولت ايران به چين اعزام شوند . 13

--> ( 1 ) . كسما از توابع صومعه‌سرا مىباشد كه از رودخانه ماسوله مشروب مىشود . ( 2 ) . تلگراف مؤيد حضور به وزارت خارجه ، 17 / 2 / 1300 ، اسناد وزارت خارجه ، س 1300 ، ك 46 ، پ 43 ، ص 2 . ( 3 ) . تلگراف مؤيد حضور به وزارت خارجه ، 17 / 2 / 1300 ، اسناد وزارت خارجه ، س 1300 ، ك 46 ، پ 43 ، ص 2 . ( 4 ) . گزارش‌هاى كنسولگرى انگليس در مشهد ، ص 65 . ( 5 ) . اسناد ملى ايران ، شم ت 2930059175 . ( 6 ) . گزارش‌هاى كنسولگرى انگليس در مشهد ، ص 61 . ( 7 ) . روزنامه ايران 23 / 3 / 1300 ، ص 2 ؛ اسناد ملى ايران ، شم ت 2930059175 . ( 8 ) . گزارش‌هاى كنسولگرى انگليس در مشهد ، ص 62 . ( 9 ) . ماشاء اللّه و همدستانش براى زرتشتيان مزاحمت‌هاى زيادى ايجاد مىكردند به‌طوريكه ، در حين عبور ، متعرض زن‌هاى آنها شده و بعضى وقت‌ها نيز آنان را به زور به مكان‌هاى خلوت برده و اعمال شنيعى را مرتكب مىشدند و حتى تا اين حد هم اكتفا نكرده و از يك ماه قبل شب‌ها به خانهء زرتشتىها هجوم برده ، چند جنايت را مرتكب شده بودند كه اغلب اوقات زرتشتيان براى حفظ آبروى خود دربارهء آن اظهارى نمىكردند . با ادامه جنايات ماشاء اللّه و همدستانش زرتشتىها مجبور شده بودند براى حفظ جان و ناموس خود شب‌ها دسته‌دسته در يك محل جمع شوند ( اسناد ملى ايران ، شم ت 293005975 ) . ( 10 ) . وى در زمان حكومت جلال الدوله در كرمان دو نفر زرتشتى را به قتل رسانده بود . يك نفر را علنا در روز و در وسط بازار و ديگرى را در خارج شهر و در قبرستان عمومى به قتل رسانده بود . ( اسناد ملى ايران شم ت 293005975 ) . ( 11 ) . نامه انجمن ناصرى زرتشتيان و انجمن ملى ارامنه كرمان به رياست وزراء ، 17 / 2 / 1300 ، ( اسناد ملى ايران شم ت 293005975 ) . ( 12 ) . اين درخواست با مخالفت دولت انگليس روبرو شد و دولت ايران تصميم گرفت حمايت از اتباع خود در چين را به دولت فرانسه واگذار نمايد و در نامه‌اى كه در تاريخ 16 / 3 / 1300 ، به سفارت انگليس ارسال كرد ، اعلام كرد كه حمايت از اتباع خود را موقتا به دولت جمهورى فرانسه تفويض نموده است . ( اسناد وزارت خارجه ، س 1339 ق ، ك 3 ، پ 2 ، ص 4 ) . ( 13 ) . مراسله وزارت خارجه به سفارت انگليس ، 17 / 2 / 1300 ، اسناد وزارت خارجه ، س 1339 ق ، ك 3 ، پ 20 ، ص 2 .