جمعه 26 فروردين 1300 / 15 آوريل 1921 / 6 شعبان 1339 * تجاوز قشون روسيه به خاك ايران قشون روسيه از منطقهء « بيله‌سوار » 1 و « موران » 2 به خاك ايران تجاوز نمودند . يد اللّه خان سيف السلطان رئيس طايفهء « آلارلو » 3 به كمك « آقا لار بيگ » رئيس طايفهء « موران » با تقريبا هزار نفر نيروى مسلح كه در اختيار داشتند به جنگ با روس‌ها پرداختند . 4 * تسليم شدن خداوردى خان پيرو اقدامات كلنل « محمد تقى خان » حاكم نظامى خراسان براى دستگيرى و قلع و قمع « خداوردى » و در نتيجهء مصادمه اخيرى كه به وقوع پيوست ، « خداوردى » و همراهان او به كلى مضمحل و رشته آنها از هم گسيخته شد ، 5 امروز يك نفر از طرف خداوردى به بجنورد آمده و از حكومت آنجا براى وى تأمين خواست . حكومت بجنورد نيز ، براى رفع غائله و مزاحمت وى از طرف دولت به او تأمين داد و هنگام غروب « خداوردى » با دو برادر و بيست و يك نفر از همراهانش به بجنورد 6 وارد شده و خود را به حكومت آنجا تسليم كردند . 7 * ورود دويست ژاندارم به بجنورد ماژور « محمود خان نوذرى » كه به همراه دويست نفر ژاندارم جهت تحويل گرفتن « خداوردى » ظهر امروز به بجنورد وارد شده بودند ، 8 او را به همراه بيست و چهار نفر از نيروهايش از « سردار معزز » تحويل گرفتند . 9

--> ( 1 ) . بيله‌سوار در شمال‌شرقى استان اردبيل در مشرق دشت مغان ، كنار مرز ايران و جمهورى آذربايجان ، قرار دارد و مشتمل است بر بخش‌هاى مركزى ، قشلاق دشت ، چهاردهستان و دو شهر جعفرآباد . بيله‌سوار از شمال به شهرستان پارس‌آباد ، از مشرق به مرز ايران و جمهورى آذربايجان ، از جنوب به شهرستان گرمى و از مغرب به شهرستان‌هاى پارس‌آباد و گرمى محدود است . اراضى آن با چند چشمه و رود آبيارى مىشود . مهم‌ترين رود آن رودخانه موسمى بالهارود ( يا بلغارچاى ) به طول 168 كيلومتر است كه از كوه‌هاى اوجارود در شهرستان گرمى سرچشمه مىگيرد و پس از مشروب كردن زمين‌هاى بيله‌سوار در جمهورى آذربايجان به درياچهء محمود چاله مىريزد . اين رود در مسير خود قسمتى از مرز ايران و جمهورى آذربايجان را تشكيل مىدهد . برخى از تيره‌هاى ايل سون ( شاهسون ) در شهرستان بيله‌سوار قشلاق مىكنند . اين شهرستان ، با راه شوسه با اردبيل و گرمى ارتباط دارد . در 1316 ش ، بر طبق قانون تقسيمات كشور ، بيله‌سوار مركز ( بخش ) اوجارود - مغان در شهرستان اردبيل شد . در 1329 ش ، دهستان مغان ( مركز آن بيله‌سوار ) مشتمل بر 57 ده جزو شهرستان مشكين شهر ( خياو ) به شمار مىآمد . در 1330 ش ، دهستان بيله‌سوار جزو بخش گرمى از شهرستان اردبيل بود . در تقسيمات كشورى ، در 1355 ش ، شهر بيله‌سوار مركز بخش حومه و مركز شهرستان مغان بود . در تيرماه 1370 بيله‌سوار تبديل به شهرستان شد و مركز آن شهر بيله‌سوار تعيين گرديد . ( جغرافياى مفصل ايران ، ج 1 ، ص 67 ؛ فرهنگ جغرافيايى آبادىهاى كشور جمهورى اسلامى ايران ، ج 4 ، ص 12 - 13 ) . ( 2 ) . منطقه‌اى مرزى در شمال‌غربى ايران كه نزديك بيله‌سوار قرار دارد . ( 3 ) . آلارلو : طايفه‌اى در شمال‌غربى ايران مىباشند . ( 4 ) . تلگراف كارگزارى اردبيل به وزارت خارجه ، 26 / 1 / 1300 ، اسناد وزارت خارجه ، س 1300 ، ك 40 ، پ 8 ، ص 3 . ( 5 ) . روزنامه ايران ، 28 / 1 / 1300 ، ص 2 . ( 6 ) . قبل از اينكه ، خداوردى خود را به حكومت بجنورد تسليم نمايد شجاع الممالك نيز ، با عده‌اى از سوى حكومت دره‌جز براى تأمين دادن به خداوردى روز بيستم فروردين عازم درونگر شده بودند . ( روزنامه ايران ، 21 / 1 / 1300 ، ص 2 ) . ( 7 ) . روزنامه ايران ، 29 / 1 / 1300 ، ص 2 . ( 8 ) . تلگراف كارگزارى بجنورد به مشهد ، 26 / 1 / 1300 ، اسناد وزارت خارجه ، س 1339 ق ، ك 42 ، پ 2 ، ص 3 . ( 9 ) . تلگراف معتصم السلطنه كارگزار خراسان به وزارت خارجه ، 27 / 1 / 1300 ، اسناد وزارت خارجه ، س 1339 ق ، ك 42 ، پ 2 ، ص 1 .