حسن فراهانى

79

روزشمار تاريخ معاصر ايران ( فارسى )

* كشف پانصد قبضه تفنگ در منزل امير الدوله در نتيجه تحقيقات و تفتيشات براى جمع‌آورى اسلحه ، امروز مأمورين حكومت‌نظامى تهران پانصد و چند 8 قبضه تفنگ « ورندل » بلندقد با سرنيزه و لوازم آن ، در منزل « امير الدوله » واقع در خيابان « فرمانفرما » كشف و ضبط كردند . 9 بعد از كشف و ضبط اين تفنگ‌ها ، « امير الدوله » هم توقيف شده و بازجويى از او آغاز شد . 10 * كميابى گندم در بيجار به خاطر كمبود گندم در بيجار و در مضيقه قرار گرفتن اهالى ، حكومت گروس از وزارت داخله تقاضا نمود براى تهيه گندم و رفع عسرت و سختى اهالى بيجار اقدامات لازم صورت گيرد . 11 * اعتراض تجار بندرعباس به اقدامات ظالمانه نايب الحكومه بندرعباس پيرو ماجراى به فلك بستن برخى از بستگان تجار بندر عباس ، به دستور نايب الحكومه در ششم فروردين‌ماه و اعتراض تجار بندرعباس ، امروز نيز جمعى از تجار كه بستگانشان در اين حادثه مورد تعرض قرار گرفته بودند ، در اعتراض به تعديات نايب الحكومه بندرعباس در تلگرافخانه متحصن شده و براى تظلم‌خواهى تلگرافاتى را به تهران ارسال نمودند . 12 * شيوع آبله در مازندران از چند روز پيش ، مرض آبله در منطقه مازندران شيوع يافته بود . خبر شيوع اين بيمارى در مازندران ، در روزنامه امروز ايران منتشر گرديد . 13 * انتشار نشريه نوروز امروز اولين شماره نشريه نوروز ، به مديرمسئولى « ميرزا يحيى خان ريحان » 14 كه از ابتداى فروردين‌ماه شروع 15 به كار كرده بود ، منتشر گرديد . 16

--> ( 1 ) . روزنامه ايران ، 10 / 1 / 1300 ، ص 1 . ( 2 ) . همان . ( 3 ) . شيخ خزعل بن حاج جابر بن مرداو الكعبى العامرى در سال 1281 ق ، ( 1862 م ) ، در خوزستان به دنيا آمد . وى از طايفه اعراب بنى كعب خوزستان بود . او در مدارس دينى نجف ، علوم دينى و صرف و نحو را آموخت و به زبان‌هاى فارسى و انگليسى آشنايى داشت . زمانى خزعل حاكم محمره ( خرمشهر ) شد كه برادرش شيخ مزعل در سال 1896 م ( محرم 1315 ق ) ، به طرز مرموزى و به صورت مخفيانه كشته شد . گويا قاتل همان شيخ خزعل بود و جنبه‌هاى سياسى باعث اين قتل شده بود ، زيرا شيخ مزعل مخالف حضور نظامى امپراطورى انگليس در خوزستان ، على الخصوص ناوگان دريايى بريتانيا در رود كارون بود . به همين دليل انگلستان دنبال مهرهء دست نشاندهء مطيعى مىگشت كه در واقع كسى جز شيخ خزعل نبود . چرا كه خزعل متعهد شد ، در برابر خواسته‌هاى انگليس ايستادگى نكند و انگلستان نيز ، با خزعل پيمانى بست كه به موجب آن هردولتى به شيخ خزعل حمله كند دولت انگلستان ملزم به دفاع از وى باشد . شيخ خزعل در دورهء پادشاهى مظفر الدين شاه ، محمد على شاه و احمد شاه حكومت مىكرد و القابى از قبيل « سردار ارفع » ، « سردار اقدس » و نشان‌هاى افتخار « امير تومان » و « اميرنويان » از مظفر الدين شاه دريافت كرد . با روى كار آمدن رضا خان ابتدا روابط شيخ خزعل و رضا خان خوب بود ، ولى دولت مركزى بعدها به بهانه‌هاى مختلف ، لشكرى به فرماندهى باقر خان به خوزستان فرستاد ، على الظاهر جهت جلوگيرى از اغتشاشات داخلى و آزادى عبور نفت در خوزستان كه شيخ خزعل نسبت به اين كار اعتراض كرد . در اين زمان رضا خان از دولت انگليس تسليم شيخ خزعل را خواست . سرانجام با موافقت انگليس ، شيخ خزعل در سال 1304 ش ، دستگير و به تهران اعزام شد . در سال 1307 خزعل از رضا شاه درخواست كرد تا براى معالجه چشمان خود به اروپا برود ، ولى رضا شاه مخالفت كرد . سرانجام خزعل در خردادماه 1315 ش ، توسط مأموران شهربانى به قتل رسيد . ( شرح حال رجال ايران ، ج 1 ، ص 477 - 476 ؛ اسناد مجموعه دربار و وزارت جنگ ، مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى ، تاريخ جغرافيايى عرب خوزستان ، ص 79 - 63 ) . ( 4 ) . روزنامه ايران ، 12 / 1 / 1300 . ( 5 ) . براى اطلاع از مشروح اين گزارش و پيشنهادات ر ك : اسناد ملى ايران ، شم ت ، 240014127 . ( 6 ) . گزارش دايرهء رسومات به رئيس كل ادارهء ماليات و خالصجات و ارزاق تهران ، 9 / 1 / 1300 ، اسناد ملى ايران ، شم ت ، 240014127 . ( 7 ) . روزنامه ايران ، 12 / 1 / 1300 ، ص 1 . ( 8 ) . به نظر مىرسد درباره تفنگ‌ها اغراق شده است . ( م ) . ( 9 ) . از طرف دولت دستور داده شد كه اين اسلحه‌هاى كشف شده در اختيار افراد نظميه قرار گيرد . ( 10 ) . روزنامه ايران ، 10 / 1 / 1300 ، ص 2 . ( 11 ) . روزنامه ايران ، 9 / 1 / 1300 ، ص 2 . ( 12 ) . تلگراف كارگزار بوشهر به وزارت خارجه ، 9 / 1 / 1300 ، اسناد وزارت خارجه ، س 1339 ق ، ك 49 ، پ 14 ، ص 18 . ( 13 ) . روزنامه ايران ، 9 / 1 / 1300 ، ص 2 . ( 14 ) . « يحيى سميعيان » روزنامه‌نگار و شاعر بود كه در شعر ( ريحان ) تخلص مىكرد . على بهزادى مىگويد : او را در سنين پيرى و كهولت ديده بودم . پيرمردى شوخ و بذله‌گو بود كه قبل از كودتاى 1299 ش ، روزنامه « گل زرد » را كه روزنامه‌اى ادبى و فكاهى بود منتشر مىكرد . بعد از كودتا چون با سيد ضياء الدين طباطبايى دوستى داشت تقاضاى امتياز روزنامه‌اى به نام « نوروز » را كرد . به دستور سيد ضياء بلافاصله امتياز « نوروز » به نام وى صادر شد . ( زندگانى سياسى ، اجتماعى سيد ضياء الدين طباطبايى ، ص 138 ) . ( 15 ) . اين نشريه به صورت هفتگى منتشر مىشد و محل اداره اين نشريه خيابان لاله‌زار و در محل سابق نشريه رهنما قرار داشت ( روزنامه ايران ، 1 / 1 / 1300 ، ص 1 ) . ( 16 ) . روزنامه ايران ، 10 / 1 / 1300 ، ص 1 .