حسن فراهانى

77

روزشمار تاريخ معاصر ايران ( فارسى )

سمت انتخاب شد . 11 * انتصاب رياست بازرسى وزارت معارف ميرزا « على اصغر خان حكمت » 12 كه مدتى در اداره پرسنلى وزارت معارف سمت رياست داشت و چندى در اداره انطباعات خدمت مىكرد ، به سمت رياست بازرسى وزارت معارف منصوب شد . 13 [ تصوير ] ميرزا على اصغر خان حكمت * درخواست حق اشتراك برخى روزنامه‌هاى خارجى براى ايران وزارت امور خارجه از سفارت ايران در لندن تقاضا نمود ، اشتراك نشرياتى از قبيل تايمز ، ديلى تلگراف ، مورنينگ پست و . . . را براى وزارت امور خارجه ايران دريافت نمايند . 14

--> ( 1 ) . نيروهاى انگليسى از زمان جنگ جهانى اول در اين منطقه حضور داشتند و چون در آن زمان هندوستان مستعمره انگلستان بود ، اين نظاميان شامل افراد انگليسى و هندى بودند . ( م ) . ( 2 ) . تلگراف منيع السلطنه به وزير امور خارجه ، 9 / 1 / 1300 ، اسناد وزارت خارجه ، س 1339 ق ، ك 39 ، پ 3 ، ص 30 و 31 . ( 3 ) . مراسله سفارت روسيه به وزارت خارجه ، 8 / 1 / 1300 ، اسناد وزارت خارجه ، س 1339 ق ، ك 1 / 15 ، پ 25 ، ص 7 . ( 4 ) . روزنامه ايران ، 9 / 1 / 1300 ، ص 2 . ( 5 ) . مراسله سفارت روسيه به وزارت خارجه ، 8 / 1 / 1300 ، اسناد وزارت خارجه ، س 1339 ق ، ك 26 ، پ 8 ، ص 37 . ( 6 ) . زبردست خان از خوانين دره‌جز كه با قوام السلطنه دشمنى داشت به همراه چند تن ديگر از خوانين ، به توصيهء عبد القدير آزاد رهبر حزب قانون اساسى شورشى را در دره‌جز آغاز كردند كه اين امر ، منجر به قتل حاكم آن شهر شد . ( فرهنگ ناموران ، ج 1 ، ص 130 ) ( 7 ) . اين شخص سال گذشته نيز با شرارت‌هاى خود در اين منطقه اغتشاش ايجاد كرده بود ( اسناد وزارت خارجه ، س 1339 ق ، ك 42 ، پ 2 ، ص 5 ) . ( 8 ) . تلگراف معتصم السلطنه به وزارت خارجه ، 8 / 1 / 1300 ، اسناد وزارت خارجه ، س 1339 ق ، ك 42 ، پ 2 ، ص 5 ؛ تلگراف نادر آراسته به وزارت خارجه ، 10 / 1 / 1300 ، اسناد وزارت خارجه ، س 1300 ، ك 44 ، پ 58 ، ص 1 . ( 9 ) . تلگراف معتصم السلطنه كارگزار خراسان به وزارت خارجه ، 8 / 1 / 1300 ، اسناد وزارت خارجه ، س 1339 ق ، ك 42 ، پ 2 ، ص 5 . ( 10 ) . روزنامه ايران ، 9 / 1 / 1300 ، ص 2 . ( 11 ) . همان . ( 12 ) . على اصغر حكمت وزير و رئيس يونسكو ، فرزند ميرزا احمد على مستوفى ( حشمت الممالك ) ، در سال 1272 ش ، در شيراز متولد شد . تحصيلات علوم قديمه را در مدرسه منصوريه شيراز گذراند و سپس به تهران آمد و فقه و فلسفه را نزد مرحوم ميرزا طاهر تنكابنى فراگرفت ، سپس به مدرسه آمريكايى تهران رفت و از آن مدرسه موفق به اخذ دانشنامه متوسط شد . حكمت در سال 1297 ش ، به خدمت وزارت معادن درآمد و عهده‌دار رياست كارگزينى و بازرسى شد . در سال 1304 ش ، به نمايندگى مجلس مؤسسان از طرف مردم جهرم برگزيده شد . پس از آن به مساعدت على اكبر داور به وزارت عدليه منتقل شد و از طرف او براى ادامه تحصيل به فرانسه و انگلستان رفت و از دانشكده ادبيات پاريس در سال 1311 ش ، موفق به اخذ ليسانس شد . در كابينه محمد على فروغى در شهريور 1312 ش ، به سمت كفالت وزارت معارف انتخاب شد و در سال 1313 ش ، به سمت وزير آن وزارتخانه معرفى گرديد . در كابينه اول و دوم محمود جم نيز همچنان اين وزارتخانه را بر عهده داشت . وى مجرى طرح كشف حجاب در دوره رضا خان بود . على اصغر حكمت در تير 1317 ش ، به رياست دانشگاه تهران منصوب شد . پس از شهريور 1320 در دولت محمد على فروغى مدتى وزير بهدارى بود و پس از آن در 28 بهمن 1321 ش ، در كابينه على سهيلى وزير دادگسترى و در خرداد 1326 ش ، در كابينه محمد ساعد ابتدا وزير امور خارجه و سپس وزير مشاور گرديد . حكمت از سال 1332 تا 1336 سفير ايران در دهلى بود . در كابينه منوچهر اقبال از 20 ارديبهشت 1337 تا 22 خرداد 1338 مجددا عهده‌دار پست وزارت خارجه شد و سرانجام در اوايل شهريور 1359 ش ، در تهران درگذشت . او نيز مانند بسيارى از اعضاى هيئت دولت رژيم شاه عضو لژ فراماسونرى بود . حكمت داراى تأليفات و ترجمه‌هايى در زمينه نظم و نثر بود و ديوان شعرى در حدود چهار هزار بيت دارد . وى در ملاقاتى كه با شيخ بهاء الدين نورى در سال 1337 داشت از رضا شاه تمجيد نموده است . مشار اليه از سال 1342 به بعد ( تا اواخر عمر رژيم پهلوى ) همواره در خدمت رژيم بود و با عناصر و اعضاى دستگاه سلطنت مانند فرح پهلوى ، اسد اللّه علم ، امير عباس هويدا و . . . ، مكاتباتى داشته و به مناسبت جشن‌هاى 2500 ساله شاهنشاهى و صدمين زادروز رضا شاه سكه‌هاى طلا دريافت داشته است . آثار على اصغر حكمت عبارتند از : ايرانشهر ( 2 جلد ) ، رمئو و ژوليت ( ترجمه ) ، پارسى نغز ، از سعدى تا جامى ، امثال قرآن ، جامى ، رستاخيز ( ترجمه ) اسلام از نظرگاه مغرب ، خلاصه تاريخ ادبيات ايران ( به زبان انگليسى ) ، شكونتالا يا انگشتر گمشده ( ترجمه ) مىباشد . ( پرونده انفرادى على اصغر حكمت ؛ زندگينامه و شرح‌حال وزراى امور خارجه ، ص 368 - 371 ) . ( 13 ) . روزنامه ايران ، 9 / 1 / 1300 ، ص 1 . ( 14 ) . تلگراف وزارت خارجه به سفارت ايران در لندن ، 8 / 1 / 1300 ، اسناد وزارت خارجه ، س 1339 ق ، ك 63 ، پ 1 ، ص 1 .