سيد ابو الحسن علوى

31

رجال عصر مشروطيت ( فارسى )

سن او نزديك به پنجاه سال است . رسما جزو تجار محسوب مىشود . در دورهء اول مشروطيت 1324 بواسطهء همقدمى كه با ساير تجار در بعضى امورات ملى كرده بود از طرف صنف قصاب وكيل مجلس گرديد و حاليه ( 1336 ) در طهران است . امين دار الضرب ( مرحوم حاجى محمد حسن ) معروف به حاجى محمد حسين كمپانى ساكن طهران . در اوائل عمر به كلى بىچيز بود و صرافى دوره‌گردى مىكرد و مكرر براى نان شب معطل بود . بعد از مدتى مسافرت به كرمان و طهران بالاخره در طهران طرف رجوع كمپانى انگليس معروف به « قوزى » گرديد ، از اين جهت بود كه بعضيها حاجى محمد حسن را به نام حاجى قوزى مىناميدند . كم‌كم بواسطهء طرفيت با كمپانى ترقى كرد و بواسطهء همراهىهاى ميرزا على اصغر خان اتابيك در حدود 1300 ضرابخانهء دولت را به سالى سى هزار تومان اجاره كرد و تقريبا پانزده سال در دست داشت . بواسطهء آن منفعت جزو نمرهء اول تجار ايران گرديد و شروع به تجارت اروپا نمود . در اواخر سلطنت ناصر الدين شاه بواسطهء اسفار متعدد كه به اروپا كرده بود خيالات تأسيسات جديده پيدا كرد و شروع به ساختن راه‌آهن محموديه « * » به آمل نمود ( محموديه يكى از بنادر ساحل جنوبى خزر است ) و خيال داشت از آمل به طهران بكشد . مقدارى نمانده بود كه بواسطهء انتريگ ميرزا عبد الله تفرشى سردار امجد انتظام الدوله و ميرزا على اصغر خان اتابيك كه صاحبان دو بندر معروف مازندران بندر خزر و مشهدسر بودند آن راه از كار افتاد و به همين جهت يكى دو كرور ضرر به حاجى محمد حسن خورد . در اوايل سلطنت مظفر الدين شاه بواسطهء اختلاف حساب ضرابخانه مبلغ 000 ، 800 تومان محكوم دولت گرديد و در عهد

--> * محمودآباد درست است ( ا . ا . )