كروسينسكى ( مترجم : مهراب اميرى )

70

ده سفرنامه ( فارسى )

مأمورين وصول با وضع بسيار خشن و بىرحمانه‌اى پول را وصول مىنمودند و تعدادى از مردم در زير شكنجه جان سپردند و آنهائى كه هم جان سالم بدر مىبردند اغلب يك دست يا يك پاى خود را از دست مىدادند در خلال اين مدت از صبح تا شب به جمع‌آورى پول مشغول بودند و مردم به قدرى روحيه خود را باختند كه اگر يك سوار قزلباش به ميان هزار نفر جمعيت هندى وارد مىشد و هرگونه بىاحترامى و خشونتى هم كه به خرج مىداد صدائى از كسى بلند نمىشد و اين رويه تا زمانى كه نادر شاه با دريافت مبلغى نزديك به چهار كرور روپيه شهر را ترك نمود ادامه داشت . از اين مبلغ معادل سه كرور و سى لك روپيه ( چهار ميليون و يكصد و بيست و پنج هزار ليره استرلينگ ) به خزانهء نادر شاه واريز گرديد و مبلغ هفتاد لك روپيه ( هشتصد و هفتاد و پنج هزار ليره استرلينگ ) به امراى قزلباش تعلق گرفت و مبلغى نيز به هزار سوار قزلباش پرداخت گرديد و به‌علاوه مقدار زيادى از مالكيت مردم به بهاى اندكى قيمت‌گذارى و مصادره مىگرديد مثلا ارزش يك اسب كه پانصد روپيه ( شصت و دو ليره و ده شيلينگ ) بود تنها به پنج تومان ( دوازده ليره و دو شيلينگ ) يعنى صد روپيه و شايد هم پنجاه روپيه معادل يك تومان يا بيست روپيه ( دوليره و ده شيلينگ ) قيمت‌گذارى مىشد جواهرات و ديگر اشياء نفيس مردم نيز به‌همين گونه ارزيابى و ضبط مىگرديد و آنچه هم براى شاه وصول نمودند به‌همين نحو قيمت‌گذارى شده بود چرا كه هيچ خريدارى غير از قزلباشها وجود نداشت . از همان روزى كه قتل‌عام آغاز شد هرجا انبار غله‌اى يافت مىشد قزلباشها آن را مصادره مىكردند در اثر اين پيش‌آمد و از طرفى به واسطه بسته شدن راهها به محله‌هاى مسكونى نرخ