عبد الحسين نوايى
شناسنامه 3
دولتهاى ايران از آغاز مشروطيت تا اولتيماتم ( فارسى )
[ مقدمه ] كتابى كه اينك به پيشگاه اهل فضل و ادب تقديم مىگردد ، در حقيقت مجموعهء مقالاتى است كه در سالهاى 2507 و 2508 شاهنشاهى ( 1327 و 1328 شمسى ) در مجلهء اطلاعات ماهيانه چاپ شده و آن ، چنانكه از نامش پيداست ، متضمن وقايعى است كه در خلال سالهاى 1324 تا 1330 هجرى قمرى در ايران اتفاق افتاده است . به عبارت ديگر وقايعى كه در دوران مجلس اول و استبداد صغير و مجلس دوم صورت گرفته است . درين سالها كه مىتوان آن را « دوران مشروطيت ناب » ناميد شور و شوق مردم به مشروطيت و حريت وصفناكردنى بود . انتخابات مجلس اول و دوم كه در وضعى خاص صورت گرفت گواه اين مطلب است . مشروطيت را ، پس از قرنها حكومت استبدادى و ساليان دراز حكومت منحوس قاجارى ، مردم درحقيقت از دهان شير گرفتند و مجلس اول منتخب مردمى استبدادزده بود كه يكباره به آزادى رسيده و زنجير استبداد را درهم شكسته بودند . مجلس دوم هم مجلسى بود كه پس از بمباران مجلس اول و دوران استبداد صغير ، بر اثر كوشش مجاهدان تبريز و گيلان و اصفهان افتتاح گرديد و اين مجلس را هم ايرانيان آزادى