عبد الحسين نوايى
25
دولتهاى ايران از آغاز مشروطيت تا اولتيماتم ( فارسى )
قرارداد 1907 روز شنبه 26 شعبان ، علاء السلطنه وزير خارجه نامهء وزيرمختار انگليس منضم به متن قرارداد معروف 1907 را كه بين روس و انگليس در خصوص تقسيم ايران به مناطق نفوذ منعقد شده بود به مجلس فرستاد و مجلس با تنفر و انزجار فراوان آن را تلقى كرد و گفته شد كه بايستى وزارت خارجه جواب مناسبى به سفارتخانههاى دو دولت روس و انگليس بفرستد و به اين عمل اعتراض كند و وكلا اعلام داشتند كه ما هرگز اين قرارداد را به رسميت نمىشناسيم . ابراز علاقهء درباريان به مشروطه از وقايع مهم ديگرى كه مقارن اين زمان در تهران روى داد ، ابراز علاقهء درباريان به مشروطه و مجلس بود . پس از كشته شدن اتابك به دست عباس - آقاى تبريزى ، بيم و هراس در دلها راه يافت و به واسطهء ترس و همچنين كوشش رئيس مجلس ، احتشام السلطنه ، بزرگان دربار اجتماعى در خانهء علاء الدوله ( برادر احتشام السلطنه ) برپا نموده و نام آن را « انجمن خدمت » نهادند و نامهاى به محمد - على شاه نوشته تقويت مشروطيت و مجلس را از او خواستار شدند و شاه هم جواب مساعدى داد و علاقهء خود را به مشروطيت گوشزد نمود و اعضاى انجمن خدمت هم پس از آن ، نامهاى به مجلس فرستاده اجازه خواستند كه همه در مجلس حاضر شوند . مجلس هم اجازه داد و يك جمع پانصد نفرى از رجال و اعيان و درباريان رو به مجلس نهادند ( 19 شعبان درست يك سال پس از تشكيل مجلس ) و وكلا هم با شادمانى از آنها استقبال كردند و روز شنبه 22 شعبان دوباره جمعى از آنها در - مجلس حاضر شدند و همگى سوگند ياد كردند كه « يدا و قلما و قدما و سرا و جهرا حامى اساس مشروطيت و مقوى اجراى قوانين آن باشند » . ولى بعدا اغلب خلف عهد كردند و سوگند خود را شكستند .