عبد الحسين نوايى

276

دولتهاى ايران از آغاز مشروطيت تا اولتيماتم ( فارسى )

نمود و گفت چون علاء الدوله با چشم اشك‌آلود به خانه من پناه آورد و من پيرمرد معمر تندمزاجى هستم از حال طبيعى خارج شدم . علاء الدوله تفنگها را جلو چشم مردم به ژاندارمها مسترد داشت و تمام ماليات مورد مطالبه را نيز پرداخت و شوستر ارزش اختيارات قانونى خود و هم - چنين شايستگى شخصى خود را براى داشتن چنان اختياراتى ثابت نمود اما حيف كه دير شدهء بود و همان روز كه اين واقعه اتفاق افتاد اولتيماتوم اول دولت روس به وزير خارجه ايران تسليم گرديده بود . اولتيماتوم اول روس روز دهم ذيقعدهء سال 1329 بود كه وزيرمختار روس پاكلپوسكى كزيل به وزارت خارجه ايران مراجعه كرد و از طرف دولت روسيه تزارى شفاها ابلاغ نمود كه دولت ايران بلافاصله ژاندارمهاى خزانه را بردارد و از اقدام به گماردن ژاندارمها و هتك شرف از صاحب‌منصبان قونسولخانه ، رسما معذرت بخواهد . ولى هرچه وزير خارجه ايران خواست به جناب وزيرمختار بفهماند كه دولت ايران در اين قضيه مرتكب خطائى نشده و تصميمى كه درباره يكى از اتباع خود گرفته به دولت روسيه ربطى ندارد پاكليوسكى كزيل نخواست بفهمد و حتى نامهء وزارت خارجهء ايران را نيز پس فرستاد امر جالب توجه اين‌كه مراسلهء وزارت خارجه را سفارت روسيه قبل از اين وقايع گرفته و رسيد داده بود وثوق الدوله در پاسخ وزير مختار دولت بهيهء روسيه كه مىخواست بلافاصله جواب مثبت يا منفى دسته‌گل به آب داده را بگيرد گفت در امرى بدين‌اهميت بدون مذاكره با هيئت دولت نمى - توان جواب داد . دو روز كابينهء صمصام السلطنه براى اين موضوع تشكيل جلسه داد بالاخره از خود شوستر پرسيدند كه چه نظر دارد . وى گفت اگرچه مطالبات دولت روس